Oman, quốc gia được mệnh danh là "Thụy Sĩ của Trung Đông" với lập trường trung lập, đang thu hút sự chú ý khi giữ thái độ không rõ ràng về khả năng thu phí qua Eo biển Hormuz. Sự "mơ hồ chiến lược" này không chỉ phản ánh nỗ lực cân bằng giữa các cường quốc mà còn mở ra những kịch bản mới cho tuyến hàng hải huyết mạch toàn cầu.
Diễn biến chi tiết
Nằm ở phía nam Eo biển Hormuz, đối diện với Iran, Oman từ lâu đã đóng vai trò trung gian hòa giải thiết yếu trong các cuộc khủng hoảng khu vực. Đây là một trong số ít quốc gia giành được sự tin tưởng của cả Washington và Tehran. Trong bối cảnh thế giới từng chao đảo vì khủng hoảng năng lượng do eo biển Hormuz bị phong tỏa, cả Mỹ và Iran hiện đều mong muốn dòng chảy giao thương qua đây được duy trì ổn định, và họ đặt niềm tin vào vai trò của Oman.
Với vị trí yết hầu trên tuyến hàng hải huyết mạch, Oman đã tiến hành các cuộc đàm phán chung với Iran về một trật tự an ninh hàng hải mới. Gần đây, xuất hiện nhiều đồn đoán cho rằng hai nước có thể phối hợp thúc đẩy việc áp dụng phí trung chuyển. Dù Oman khẳng định mọi thỏa thuận sẽ tuân thủ nghiêm ngặt luật pháp quốc tế, nước này lại không hề bác bỏ đề xuất thu phụ phí mà Tehran đưa ra.
Tác động & Nhận định
Các nhà phân tích cho rằng giới hạn pháp lý đối với Oman là rất chặt chẽ. Eo biển Hormuz hoạt động dựa trên nguyên tắc "quá cảnh", đồng nghĩa với việc cấm các quốc gia thu phí tàu thuyền đi qua. Việc áp thuế trực tiếp là điều không dễ dàng. Tuy nhiên, hình thức "phí dịch vụ" có thể trở thành một kẽ hở khéo léo để lách luật. Thị trường thường chỉ chú ý đến những rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng mà bỏ qua rủi ro về mặt quản lý. Nếu Oman và Iran thành công trong việc áp dụng một loại phí nào đó, điều này có thể:
- Gia tăng chi phí vận chuyển dầu mỏ và các hàng hóa khác qua eo biển, ảnh hưởng đến giá cả toàn cầu.
- Tạo tiền lệ cho các tuyến hàng hải quan trọng khác trong tương lai.
- Phản ánh sự thay đổi quyền lực và ảnh hưởng trong khu vực, đặc biệt là vai trò của Iran.
Động thái này của Oman có thể khiến các chuỗi cung ứng toàn cầu thêm phần phức tạp và đắt đỏ, tác động dây chuyền đến nhiều ngành công nghiệp.