Xuất khẩu nông sản của Việt Nam đang đối mặt với rủi ro thiệt hại nghiêm trọng, ước tính 1 tỷ đến 8 tỷ USD, nếu xung đột tại Trung Đông kéo dài, ảnh hưởng đến các tuyến vận chuyển chính và làm tăng chi phí. Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang xây dựng các kịch bản ứng phó để giảm thiểu tác động tiêu cực đến ngành nông nghiệp.
Diễn biến chi tiết
Tại cuộc họp báo thường kỳ sáng 11/3, ông Trần Gia Long, Vụ phó Kế hoạch - Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, nhấn mạnh rằng xung đột Trung Đông đang làm gia tăng rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng, đặc biệt là tuyến vận chuyển hàng hóa sang châu Âu, đồng thời đẩy chi phí năng lượng và vận tải quốc tế lên cao. Điều này trực tiếp ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu nông sản của Việt Nam.
Các kịch bản thiệt hại được Bộ Nông nghiệp và Môi trường đưa ra cụ thể như sau
- Kịch bản 1 (xung đột kéo dài 1 tháng): Tổng kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản giảm hơn 1 tỷ USD. Trong đó, xuất khẩu sang Trung Đông giảm 182 triệu USD, châu Âu mất 770 triệu USD và châu Phi là 91 triệu USD.
- Kịch bản 2 (xung đột kéo dài 3 tháng): Mức thiệt hại ước tính khoảng 3-3,5 tỷ USD. Xuất khẩu sang Trung Đông giảm 500-600 triệu USD, Bắc Phi 200-250 triệu USD và EU thiệt hại 1,5-1,6 tỷ USD.
- Kịch bản 3 (xung đột kéo dài 1 năm): Xuất khẩu sang Trung Đông có thể bị gián đoạn hoàn toàn, trong khi xuất khẩu sang châu Âu và Bắc Phi giảm ít nhất 50-60%. Tổng kim ngạch xuất khẩu nông sản Việt có thể giảm 7-8 tỷ USD, tương đương 0,1-0,2 điểm phần trăm tốc độ tăng trưởng của ngành.
Năm ngoái, xuất khẩu nông sản sang khu vực Trung Đông đạt 1,74 tỷ USD, với các mặt hàng chủ lực như hạt điều (gần 600 triệu USD), thủy sản (325 triệu USD) và cà phê (300 triệu USD).
Tác động & Nhận định
Những kịch bản này cho thấy tác động tiềm tàng rất lớn lên ngành nông nghiệp Việt Nam, một trong những trụ cột xuất khẩu của quốc gia. Chi phí vận tải tăng cao và sự gián đoạn chuỗi cung ứng sẽ làm giảm sức cạnh tranh của nông sản Việt trên thị trường quốc tế, đặc biệt là tại các thị trường trọng điểm như châu Âu. Nhà đầu tư cần theo dõi sát sao diễn biến địa chính trị và chính sách hỗ trợ từ chính phủ để đánh giá rủi ro đối với các doanh nghiệp nông nghiệp, thủy sản và logistics liên quan đến xuất khẩu.