Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) vừa công bố quyết định nâng giới hạn tỷ lệ sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn (SMLR) từ 30% lên 40%, áp dụng từ ngày 22/06/2026. Đồng thời, một số khoản cho vay dự án hạ tầng trọng điểm cũng được miễn trừ khỏi giới hạn tăng trưởng tín dụng. Động thái này nhằm hỗ trợ các ngân hàng đẩy mạnh cho vay, đặc biệt vào lĩnh vực hạ tầng và bất động sản, trong bối cảnh tăng trưởng tiền gửi toàn ngành còn thấp và tín dụng vẫn là kênh hỗ trợ kinh tế chính.
Diễn biến chi tiết
Quyết định nới trần SMLR của NHNN diễn ra khi nhiều ngân hàng đang dần tiệm cận giới hạn 30% trước đây. Theo VIS Rating, việc nâng trần có thể làm gia tăng rủi ro đối với hồ sơ tín nhiệm của các tổ chức tín dụng. Các ngân hàng sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào nguồn vốn thị trường ngắn hạn, vốn kém ổn định và nhạy cảm với niềm tin thị trường, để tài trợ cho các khoản cho vay dài hạn. Điều này làm tăng chênh lệch kỳ hạn và rủi ro tái cấp vốn cho hệ thống ngân hàng.
Việc miễn trừ một số khoản cấp tín dụng cho các dự án hạ tầng trọng điểm, với tổng giá trị khoảng 752 nghìn tỷ đồng cho giai đoạn 2026-2033 (bao gồm sân bay và đường sắt), được dự báo sẽ khiến tăng trưởng tín dụng toàn ngành tăng thêm khoảng 1,2 điểm phần trăm mỗi năm trong 12-18 tháng tới.
Tác động & Nhận định
- Rủi ro thanh khoản: Mặc dù động thái này giúp giải tỏa áp lực cho các ngân hàng cần vốn để cho vay trung và dài hạn, đặc biệt là trong lĩnh vực bất động sản và hạ tầng, nhưng nó lại gia tăng rủi ro thanh khoản tổng thể cho hệ thống ngân hàng. Khi nguồn vốn huy động ngắn hạn kém ổn định hơn so với tiền gửi, khả năng tái cấp vốn sẽ đối mặt với thách thức lớn hơn.
- Tác động lên nhóm ngân hàng cụ thể: Các ngân hàng đã và đang tiệm cận ngưỡng giới hạn 30% trước đây như MBB, OCB, VPB, BVB và VIB được đánh giá là đối mặt với rủi ro cao hơn. Nếu tiếp tục đẩy mạnh cho vay trung và dài hạn trong bối cảnh thanh khoản thị trường thắt chặt, họ có thể đối mặt với áp lực cạnh tranh huy động tiền gửi và chi phí vốn gia tăng, tương tự giai đoạn căng thẳng thanh khoản năm 2022.
- Hỗ trợ tăng trưởng kinh tế: Quyết định này phần nào cho thấy sự ưu tiên của NHNN trong việc sử dụng kênh tín dụng ngân hàng để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế và đầu tư vào hạ tầng, ngay cả khi điều đó đi kèm với việc chấp nhận rủi ro thanh khoản cao hơn.
Nhìn chung, chính sách mới tạo cơ hội cho ngân hàng tăng trưởng tín dụng nhưng cũng đặt ra thách thức về quản lý rủi ro thanh khoản và cân đối kỳ hạn vốn.