Sau hơn 12 năm hiện diện tại thị trường Việt Nam, Grab đã từng bước thay đổi vị thế từ một ứng dụng gọi xe ngoại quốc non trẻ thành thế lực thống trị mảng dịch vụ vận tải công nghệ và giao nhận thức ăn. Đi cùng với quá trình này là sự chuyển dịch mạnh mẽ trong mô hình kinh doanh: từ bù lỗ khuyến mãi sang tối ưu hóa dòng tiền và gia tăng biên lợi nhuận.
Lộ trình tăng cước và siết chiết khấu tài xế
Trong giai đoạn đầu gia nhập thị trường, ứng dụng này tung ra hàng loạt chương trình ưu đãi lớn nhằm thu hút người dùng và mức chiết khấu cực thấp để lôi kéo tài xế. Tuy nhiên, sau khi thâu tóm hoạt động của Uber tại Đông Nam Á vào năm 2018, cán cân thị trường nghiêng hẳn về Grab.
- Tăng tỷ lệ chiết khấu: Mức phí hoa hồng thu từ tài xế ban đầu chỉ ở mức 15%, sau đó nâng dần lên 20%, 25% và hiện tại có thể vượt 30% (bao gồm cả thuế VAT và các loại phí phát sinh).
- Điều chỉnh giá cước cơ bản: Các đợt tăng giá cước theo km, giá cước tối thiểu và phụ phí thời tiết xấu, giờ cao điểm liên tục được áp dụng để bảo vệ biên lợi nhuận trước biến động giá xăng dầu và chi phí vận hành.
Tác động & Nhận định
Chiến lược tăng giá và tăng chiết khấu của Grab phản ánh đúng quy luật kinh tế nền tảng (platform economics) khi giai đoạn mở rộng thị phần kết thúc để nhường chỗ cho mục tiêu sinh lời.
- Cạnh tranh gay gắt hơn: Mức cước và phí cao tạo dư địa cho các đối thủ nội địa như Be Group hay tân binh xe điện Xanh SM (GSM) gia tăng thị phần nhờ các chính sách giá cạnh tranh và đội ngũ xe mới.
- Áp lực lên người lao động và tiêu dùng: Biên lợi nhuận của tài xế công nghệ bị thu hẹp đáng kể, buộc nhóm này phải tăng giờ làm, trong khi người tiêu dùng ngày càng nhạy cảm hơn về giá, thúc đẩy xu hướng so sánh dịch vụ giữa nhiều nền tảng.