Việc nhiều cá nhân "bỗng dưng" đứng tên doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh đang trở thành một vấn đề đáng lo ngại tại Việt Nam. Những người này chỉ phát hiện ra khi nhận thông báo nợ thuế hoặc nguy cơ bị tạm hoãn xuất cảnh, gây ra nhiều hệ lụy pháp lý và tài chính cá nhân.
Diễn biến chi tiết
Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này là do quy trình đăng ký lập công ty trước đây không yêu cầu xác thực định danh chặt chẽ. Theo ông Nguyễn Hoàng Sơn, Phó chủ tịch Hội Tư vấn và đại lý thuế TP HCM kiêm CEO Việt Tín, trước khi hệ thống xác thực điện tử VNeID ra đời, người khởi sự kinh doanh chỉ cần bản sao giấy tờ tùy thân (CCCD hoặc CMND) là có thể nộp hồ sơ, không đòi hỏi đại diện pháp luật hay cổ đông có mặt trực tiếp. Việc này, dù giúp giảm thủ tục gia nhập thị trường, nhưng cũng tạo kẽ hở lớn cho hành vi trục lợi.
Bên cạnh đó, việc xác minh địa chỉ gặp khó khăn khi nhiều doanh nghiệp sử dụng "văn phòng ảo" và cơ quan chức năng chủ yếu duyệt hồ sơ trên giấy mà không kiểm tra thực tế. Mục đích phổ biến của các vụ mạo danh này là mua bán hóa đơn khống, trốn thuế và gian lận thuế.
Tác động & Nhận định
- Rủi ro tài chính và pháp lý cho cá nhân: Những người bị mạo danh có thể phải chịu trách nhiệm pháp lý và các khoản nợ thuế không phải do mình gây ra, ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống và uy tín cá nhân.
- Thất thoát ngân sách nhà nước: Các doanh nghiệp "ma" được thành lập chỉ để xuất hóa đơn khống, giúp bên mua khấu trừ thuế giá trị gia tăng (VAT) hoặc hạch toán chi phí khống, dẫn đến giảm số tiền thuế phải nộp hoặc hoàn thuế sai quy định.
- Môi trường kinh doanh bị ảnh hưởng tiêu cực: Tình trạng gian lận làm méo mó thị trường, tạo sự cạnh tranh không lành mạnh và làm giảm niềm tin vào hệ thống đăng ký kinh doanh.
Việc siết chặt quy trình đăng ký kinh doanh và xác thực định danh thông qua các hệ thống như VNeID được kỳ vọng sẽ giúp hạn chế đáng kể các hành vi trục lợi và bảo vệ quyền lợi của người dân cũng như đảm bảo sự minh bạch của thị trường.