Tại một hội thảo về tái cơ cấu doanh nghiệp Nhà nước (DNNN), các chuyên gia đã chỉ ra thực trạng nhiều DNNN đang nắm giữ khối tài sản hàng nghìn tỷ đồng nhưng lại khó tăng trưởng do những vướng mắc trong cơ chế quản trị và quyền tự quyết về vốn.
Diễn biến chi tiết
Ông Bùi Khắc Hiền, Phó vụ trưởng Kế hoạch - Tài chính (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), nhấn mạnh rằng Nhà nước giao vốn và tài sản nhưng DNNN lại không được coi là chủ sở hữu thực sự để chủ động khai thác. Điều này khiến họ không có quyền tự quyết, không được chủ động sử dụng các nguồn lực cho sản xuất, kinh doanh. Ông Hiền cho rằng, nếu đất đai và cơ sở hạ tầng được coi là vốn thì phải trao quyền kinh doanh cho doanh nghiệp, nếu không thì không thể yêu cầu tăng trưởng.
Theo số liệu đến cuối năm 2025, Việt Nam có 695 DNNN, trong đó 497 doanh nghiệp Nhà nước nắm giữ 100% vốn và 198 đơn vị Nhà nước chi phối. Khối doanh nghiệp này sở hữu khoảng 4,5 triệu tỷ đồng tài sản, đạt doanh thu gần 2,9 triệu tỷ đồng và đóng góp ngân sách khoảng 390.000 tỷ đồng, tăng đáng kể so với năm 2021. Tuy nhiên, bất chấp quy mô tài sản lớn, quá trình cổ phần hóa và thoái vốn trong 5 năm qua đã không đạt được mục tiêu đề ra, cho thấy những vấn đề cốt lõi về quản trị.
Tác động & Nhận định
- Hiệu quả kinh tế thấp: Việc thiếu quyền tự quyết và cơ chế quản lý bó buộc khiến các DNNN không thể tối ưu hóa việc sử dụng tài sản, dẫn đến hiệu quả kinh doanh thấp hơn tiềm năng.
- Cản trở tái cơ cấu: Những bất cập trong quản trị là nguyên nhân chính khiến quá trình sắp xếp và tái cơ cấu DNNN bị “nghẽn” trong nhiều năm.
- Thách thức chính sách: Để cải thiện, cần làm rõ vai trò của các bộ, ngành trong quản lý DNNN, xác định rõ là thực hiện quyền chủ sở hữu hay chỉ tham gia xây dựng chính sách, kế hoạch. Việc trao quyền chủ động hơn cho DNNN là cần thiết để khơi thông nguồn lực và thúc đẩy tăng trưởng.
Những thách thức này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc hoàn thiện thể chế và cơ chế quản lý để DNNN có thể phát huy tối đa nguồn lực, đóng góp hiệu quả hơn vào nền kinh tế.