Việt Nam ghi nhận mức nhập siêu đáng kể 16,6 tỷ USD trong nửa đầu năm 2026. Tuy nhiên, trái ngược với suy nghĩ thông thường, nguồn thu ngân sách nhà nước từ hoạt động xuất nhập khẩu vẫn tăng trưởng mạnh mẽ, đạt gần 265.000 tỷ đồng, tăng 41.500 tỷ đồng so với cùng kỳ năm trước.
Diễn biến chi tiết
Tổng trị giá xuất nhập khẩu hàng hóa của cả nước trong 6 tháng đầu năm 2026 đạt 549,6 tỷ USD, tăng 27,1% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong đó, kim ngạch xuất khẩu đạt 266,5 tỷ USD (tăng 21%) và nhập khẩu đạt 283,1 tỷ USD (tăng 33,4%). Sự tăng trưởng vượt trội của kim ngạch nhập khẩu, đặc biệt là các mặt hàng phục vụ sản xuất như máy móc, thiết bị, nguyên liệu, nhiên liệu và linh kiện, là yếu tố chính thúc đẩy nguồn thu ngân sách.
Thực tế, phần lớn nguồn thu của ngành hải quan hiện nay đến từ các khoản thuế phát sinh tại khâu nhập khẩu, bao gồm thuế giá trị gia tăng, thuế nhập khẩu và các sắc thuế liên quan khác. Do đó, khi kim ngạch nhập khẩu tăng mạnh, nguồn thu ngân sách cũng tăng tương ứng. Trong 6 tháng đầu năm, số thu ngân sách của ngành hải quan đạt 264.795 tỷ đồng, hoàn thành 58,7% dự toán và tăng 18,6% so với cùng kỳ năm trước. Nhiều đơn vị hải quan địa phương cũng ghi nhận kết quả thu ngân sách tăng trưởng ấn tượng, điển hình như Chi cục Hải quan khu vực VI (Lạng Sơn) với số thu hơn 12.300 tỷ đồng, tăng khoảng 127%.
Tác động & Nhận định
Diễn biến này cho thấy nền kinh tế Việt Nam đang có nhu cầu lớn về nhập khẩu để phục vụ sản xuất, phản ánh sự phục hồi và mở rộng của các hoạt động sản xuất kinh doanh. Việc thu ngân sách tăng mạnh từ xuất nhập khẩu, mặc dù nhập siêu, là một dấu hiệu tích cực cho thấy:
- Nhu cầu sản xuất tăng: Doanh nghiệp đẩy mạnh nhập khẩu nguyên liệu và máy móc để tăng cường sản xuất, cho thấy niềm tin vào triển vọng kinh tế.
- Sức khỏe tài khóa ổn định: Khả năng thu ngân sách tốt giúp ổn định tài chính quốc gia, tạo dư địa cho các chính sách kích thích kinh tế hoặc đầu tư công.
- Ảnh hưởng đến tỷ giá: Nhập siêu kéo dài có thể gây áp lực lên tỷ giá hối đoái, tuy nhiên, nếu nhập khẩu phục vụ sản xuất, điều này có thể mang lại lợi ích dài hạn cho xuất khẩu trong tương lai.