Tính đến giữa tháng 9, Việt Nam ghi nhận tình trạng nhập siêu lên tới hơn 23,5 tỷ USD, đánh dấu mức thâm hụt thương mại cao kỷ lục trong vòng 30 năm qua. Sự đảo chiều mạnh mẽ từ vị thế xuất siêu cùng kỳ năm trước đang đặt ra thách thức lớn đối với điều hành tỷ giá và chính sách tiền tệ.
Diễn biến cán cân thương mại
Theo số liệu từ Cục Hải quan, tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa từ đầu năm đến 15/9 đạt 400,8 tỷ USD (tăng 23,2%), trong khi kim ngạch nhập khẩu vọt lên 424,3 tỷ USD (tăng 36%). Tốc độ tăng trưởng nhập khẩu vượt trội đã đảo chiều hoàn toàn so với mức thặng dư 13,3 tỷ USD cùng kỳ năm trước.
Đáng chú ý, cơ cấu thâm hụt phân hóa sâu sắc
- Khối FDI tiếp tục ghi nhận xuất siêu xấp xỉ 8,7 tỷ USD.
- Doanh nghiệp trong nước gánh toàn bộ thâm hụt với mức nhập siêu hơn 32,2 tỷ USD.
- Nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện tạo ra mức nhập siêu kỷ lục lên đến 64,2 tỷ USD (nhập khẩu gần 175 tỷ USD, xuất khẩu 110,6 tỷ USD). Ngoài ra, các nguyên liệu đầu vào như kim loại, vải và xăng dầu cũng đóng góp lớn vào cán cân thâm hụt.
Tác động & Nhận định
Việc nhập khẩu mạnh máy móc và nguyên vật liệu phản ánh sự phục hồi nhu cầu đầu tư từ cả khu vực công và tư nhân. Tuy nhiên, đà thâm hụt ngoại tệ lớn tạo ra các hệ lụy rõ rệt:
- Áp lực tỷ giá: Cầu ngoại tệ tăng cao đột biến làm gia tăng sức ép mất giá lên đồng VND, buộc Ngân hàng Nhà nước phải theo dõi chặt chẽ việc can thiệp thị trường ngoại hối.
- Lãi suất điều hành: Khi sức ép tỷ giá gia tăng, dư địa nới lỏng tiền tệ để hỗ trợ tăng trưởng sẽ bị thu hẹp, gián tiếp tác động lên mặt bằng lãi suất và dòng vốn vào thị trường chứng khoán.