Khi thị trường chứng khoán giảm mạnh, tâm lý hoảng loạn dễ khiến nhà đầu tư đưa ra những quyết định vội vàng. Theo chia sẻ từ tác phẩm kinh điển "Nhà đầu tư thông minh" của tác giả Benjamin Graham được Bookishelf trích dẫn, kiểm soát cảm xúc, duy trì kỷ luật và áp dụng nguyên tắc "biên độ an toàn" là chìa khóa để bảo vệ tài sản.
Đâu là bí quyết kiểm soát cảm xúc và rủi ro?
Theo Benjamin Graham, nhà đầu tư cần phân biệt rõ giữa đầu tư và đầu cơ. Một quyết định được xem là đầu tư thực thụ khi dựa trên sự phân tích kỹ lưỡng, đảm bảo an toàn vốn và hướng tới mức sinh lời thỏa đáng; ngược lại, các giao dịch thiếu cơ sở này đều là đầu cơ.
Bên cạnh đó, tác giả đưa ra các nguyên tắc mấu chốt
- Biên độ an toàn: Mua cổ phiếu với mức giá thấp hơn đáng kể so với giá trị thực ước tính của doanh nghiệp. Mức đệm này giúp bù đắp sai số trong định giá hoặc rủi ro bất ngờ từ thị trường.
- Chọn trường phái phù hợp: Nhà đầu tư phòng thủ nên tập trung đa dạng hóa danh mục và hạn chế quyết định rủi ro lớn, thay vì cố gắng giao dịch liên tục như nhà đầu tư mạo hiểm khi thiếu kỹ năng chuyên sâu.
- Tránh bẫy tâm lý: Điển hình là thiên kiến quen thuộc, khi nhà đầu tư mặc định lĩnh vực mình biết rõ luôn an toàn mà bỏ qua việc đánh giá tài chính thực tế.
Tác động tới nhà đầu tư
Những triết lý này mang lại bài học quan trọng cho các nhà đầu tư cá nhân tại Việt Nam, đặc biệt trong các giai đoạn thị trường biến động mạnh:
- Tránh bán tháo theo tâm lý đám đông: Giá giảm không đồng nghĩa cổ phiếu đã rẻ và giá tăng không hẳn do doanh nghiệp tốt lên. Cần đánh giá kỹ sức khỏe tài chính, triển vọng và năng lực ban lãnh đạo doanh nghiệp.
- Kiểm soát kỳ vọng: Thay vì cố gắng dự đoán đỉnh, đáy của thị trường, việc xây dựng danh mục phù hợp với khẩu vị rủi ro và tuân thủ kỷ luật sẽ giúp duy trì lợi nhuận bền vững trong dài hạn.