Tổ chức xếp hạng MSCI ngày 15/10 đã chính thức mở đợt tham vấn về việc xem xét chuyển chứng khoán Indonesia từ nhóm thị trường mới nổi (Emerging Market) xuống thị trường độc lập (Standalone Market). Ngay sau thông tin này, thị trường tài chính quốc gia này đã ghi nhận phản ứng tiêu cực chưa từng thấy trong hàng chục năm qua.
Vì sao chỉ số chứng khoán Indonesia sụt giảm kỷ lục?
Theo dữ liệu từ Bloomberg, MSCI nhận định tư cách thị trường mới nổi của Indonesia hiện "không còn phù hợp". Tổ chức này mở hạn nhận ý kiến góp ý đến ngày 30/4/2027 và dự kiến công bố phán quyết cuối cùng trước hoặc vào ngày 30/6/2027.
Phản ứng trước nguy cơ bị hạ hạng, chỉ số JCI trong phiên giao dịch ngày 16/10 đã diễn biến tiêu cực:
- Mở cửa giảm 8,01%, kích hoạt ngay cơ chế ngắt mạch tạm dừng giao dịch trong 30 phút.
- Đóng cửa phiên giảm sâu 11,57% xuống mốc 5.185,11 điểm, đánh dấu mức sụt giảm trong ngày nặng nề nhất kể từ cuộc khủng hoảng tài chính năm 1998 (kỷ lục cũ là giảm 11,95% vào ngày 8/1/1998).
- Toàn sàn ghi nhận 812 mã giảm giá và chỉ có vỏn vẹn 11 mã tăng giá.
- Các cổ phiếu ngân hàng lớn chịu áp lực bán tháo gay gắt, giảm từ 13–15%, tiêu biểu như BBCA, BBRI và BMRI đều mất khoảng 14,8% thị giá.
- Tính từ đầu năm đến nay, JCI giảm khoảng 39%, khối ngoại rút ròng khoảng 4,9 tỷ USD và đồng rupiah mất giá khoảng 8%.
Tác động tới nhà đầu tư và bài học thị trường
Diễn biến tại Indonesia mang lại bài học quan trọng về rủi ro dòng vốn ngoại đảo chiều khi xuất hiện nguy cơ thay đổi tiêu chí phân loại thị trường:
- Tâm lý phòng thủ gia tăng: Các quỹ ngoại mô phỏng chỉ số hoặc theo đuổi khẩu vị đầu tư thị trường mới nổi sẽ có xu hướng tái cơ cấu hoặc rút vốn sớm trước thềm các kỳ đánh giá lớn.
- Bài học cho Việt Nam: Quá trình nâng hạng thị trường không chỉ đòi hỏi nỗ lực cải cách ban đầu để đạt chuẩn mà còn cần duy trì ổn định thanh khoản, tỷ lệ sở hữu ngoại và các cơ chế giao dịch dài hạn để tránh bị tụt hạng.