Khoảng 80% người dân tại TP Hồ Chí Minh và Hà Nội vẫn chưa sẵn sàng chuyển đổi từ xe xăng sang xe điện. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ các rào cản về hạ tầng, khung pháp lý chưa hoàn thiện, chi phí đầu tư lớn và thiếu các chính sách hỗ trợ đủ hấp dẫn, theo TS Phạm Việt Thuận từ Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường TP HCM.
Diễn biến chi tiết
TS Phạm Việt Thuận chia sẻ tại hội thảo "Chuyển đổi xanh, cần gì để tăng tốc" rằng, khảo sát cho thấy nguyên nhân không nằm ở nhận thức của người dân mà ở các điều kiện triển khai chưa đồng bộ. Rào cản lớn nhất là khung pháp lý thiếu vắng Luật Xe điện để quy định rõ ràng về tiêu chuẩn kỹ thuật, trách nhiệm pháp lý và cơ chế xử lý rủi ro. Các tình huống như pin xe điện cháy nổ chưa được xác định rõ trách nhiệm, gây thiếu nền tảng pháp lý hoàn chỉnh.
Bên cạnh đó, hạ tầng điện và trạm sạc chưa theo kịp nhu cầu. Ước tính nếu TP HCM chuyển toàn bộ phương tiện sang xe điện, nhu cầu điện có thể lên tới khoảng 46.000 MW. Riêng việc nâng cấp lưới điện và trạm biến áp cần ít nhất 7 tỷ USD, và nếu tính cả trạm sạc, phương tiện cùng chính sách hỗ trợ, tổng vốn có thể vượt 10 tỷ USD. Mạng lưới trạm sạc hiện tại chưa được quy hoạch đồng bộ, và các chính sách hỗ trợ chuyển đổi còn chưa đủ hấp dẫn để thúc đẩy hành vi người dân.
Tác động & Nhận định
Quá trình chuyển đổi sang xe điện tại Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức lớn, chủ yếu từ khía cạnh vĩ mô và hạ tầng. Điều này cho thấy nguồn vốn đầu tư khổng lồ cần thiết để phát triển hệ sinh thái xe điện, đặc biệt là hệ thống lưới điện và trạm sạc.
- Cơ hội đầu tư: Các doanh nghiệp trong lĩnh vực sản xuất thiết bị điện, hạ tầng năng lượng, và công nghệ sạc có thể hưởng lợi từ nhu cầu đầu tư lớn trong tương lai.
- Thách thức chính sách: Chính phủ cần khẩn trương xây dựng khung pháp lý rõ ràng và đưa ra các chính sách hỗ trợ hiệu quả hơn để khuyến khích người dân và doanh nghiệp tham gia chuyển đổi.
- Lộ trình chuyển đổi: Việc triển khai cần có lộ trình cụ thể và ưu tiên cho các nhóm phương tiện như xe buýt, taxi, và xe giao hàng trước khi áp dụng rộng rãi, nhằm tránh quá tải hạ tầng và tài nguyên.
Những thách thức này có thể làm chậm quá trình "xanh hóa" giao thông tại Việt Nam, ảnh hưởng đến mục tiêu phát triển bền vững và giảm phát thải carbon của quốc gia.