Theo số liệu từ Cục Thống kê - Bộ Tài chính được Znews dẫn lại, cả nước ghi nhận khoảng 1,6 triệu thanh niên trong độ tuổi 15-24 thuộc diện không có việc làm và không tham gia học tập, đào tạo trong quý III/2026. Con số này chiếm 11,2% tổng số thanh niên và tăng 195.100 người so với quý trước đó, phản ánh sự lệch pha lớn trên thị trường lao động khi các nhà máy vẫn thiếu nhân lực có tay nghề.
Vì sao doanh nghiệp thiếu lao động dù tỷ lệ thất nghiệp tăng?
Số liệu thống kê tháng 3 cho thấy riêng tại TP.HCM, nhu cầu tuyển dụng vị trí vận hành máy và thợ lành nghề lên tới 10.966 người, nhưng lượng hồ sơ ứng tuyển chỉ đạt 1.521 người.
- Tỷ lệ thất nghiệp thanh niên tăng: Trong quý III/2026, tỷ lệ thất nghiệp độ tuổi 15-24 là hơn 9%, tăng 0,4 điểm phần trăm so với quý trước và tăng 0,1 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước. Khu vực thành thị ghi nhận tỷ lệ thất nghiệp gần 12,5%, trong khi nông thôn ở mức hơn 7%.
- Khoảng cách kỳ vọng nghề nghiệp: Bà Khánh Nguyễn, Giám đốc Nhân sự Jabil Việt Nam, nhận định doanh nghiệp sản xuất gặp khó khăn do lao động trẻ có định kiến làm việc nhà máy thuần túy là lao động chân tay.
- Thay đổi tiêu chí chọn việc: Trích dẫn khảo sát của McKinsey với 12.802 lao động và nhà tuyển dụng, tiền lương không còn là ưu tiên số một của Gen Z. Nhóm lao động này coi trọng lộ trình thăng tiến, môi trường làm việc an toàn, linh hoạt và cơ hội phát triển cá nhân.
Tác động tới nhà đầu tư
Sự mất cân đối nguồn nhân lực đặt ra nhiều thách thức cho khu vực sản xuất công nghiệp và các doanh nghiệp FDI tại Việt Nam:
- Áp lực chi phí đào tạo: Các doanh nghiệp thuộc ngành sản xuất công nghiệp, dệt may, linh kiện điện tử phải gia tăng chi phí đào tạo lại để giải bài toán thiếu hụt thợ máy và kỹ thuật viên vận hành.
- Rủi ro năng suất và tuyển dụng: Các doanh nghiệp phụ thuộc nhiều vào thâm dụng lao động có nguy cơ suy giảm biên lợi nhuận hoặc chậm tiến độ mở rộng công suất nếu không chuyển đổi mô hình tự động hóa và cải thiện chính sách nhân sự.