Ngành xây dựng Việt Nam đang đối mặt với nghịch lý khi hàng loạt dự án hạ tầng trọng điểm được triển khai nhưng lại khó khăn trong việc tìm kiếm nhà thầu. Cùng với đó là tình trạng thiếu hụt lao động nghiêm trọng, khi nguồn nhân lực hiện tại chỉ đáp ứng được khoảng 50-60% nhu cầu.
Diễn biến chi tiết
Ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch Hiệp hội các Nhà thầu xây dựng Việt Nam (VACC), đã chia sẻ về thực trạng đáng báo động này. Nếu như khoảng 10 năm trước, các nhà thầu chấp nhận chào giá thấp để giành dự án trong bối cảnh nguồn vốn hạn chế và cạnh tranh gay gắt, thì hiện nay tình hình đã thay đổi hoàn toàn. Nhiều dự án đầu tư công đang gặp khó khăn trong việc lựa chọn nhà thầu, chủ yếu do tổng mức đầu tư và đơn giá trong nhiều dự án chưa phản ánh đúng chi phí thực tế của thị trường.
Việc lập dự toán đầu tư xây dựng hiện vẫn dựa trên các hệ thống định mức, đơn giá đã được công bố. Tuy nhiên, theo ông Hiệp, các mức giá này thường không theo kịp diễn biến thị trường, khiến nhà thầu không mặn mà tham gia do lợi nhuận thấp hoặc thậm chí thua lỗ.
Tác động & Nhận định
- Chậm tiến độ dự án: Việc thiếu nhà thầu và đơn giá không hợp lý sẽ dẫn đến chậm trễ trong việc triển khai các dự án hạ tầng quan trọng, ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế và phát triển cơ sở hạ tầng quốc gia.
- Giảm hấp dẫn của ngành: Tình trạng này có thể khiến ngành xây dựng kém hấp dẫn đối với các doanh nghiệp và người lao động, làm trầm trọng thêm vấn đề thiếu hụt nhân lực trong dài hạn.
- Thách thức cho chính sách đầu tư công: Đòi hỏi các cơ quan quản lý cần có những điều chỉnh kịp thời về chính sách định giá, định mức để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả của các dự án đầu tư công, đồng thời tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh cho các nhà thầu.
Để giải quyết tình trạng này, cần có sự điều chỉnh linh hoạt hơn trong việc xây dựng định mức và đơn giá, sát với thực tế thị trường hơn. Đồng thời, cần có các chính sách thu hút và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành xây dựng.