Quy mô tài sản quản lý (AUM) của toàn ngành quỹ đầu tư tại Việt Nam hiện đã chạm mốc 846.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, cơ cấu dòng vốn vẫn bộc lộ điểm nghẽn lớn khi có tới 89% quy mô tài sản bắt nguồn từ các hợp đồng ủy thác đầu tư, khiến ngành quỹ đối mặt với thách thức lớn về nguồn vốn dài hạn.
Diễn biến cơ cấu tài sản ngành quỹ
Thị trường quản lý quỹ Việt Nam ghi nhận sự tăng trưởng vượt bậc về quy mô danh mục trong những năm gần đây. Dù vậy, phần lớn giá trị tài sản ròng này chưa phản ánh đúng bản chất của các quỹ mở đại chúng hay quỹ hưu trí tự nguyện:
- 89% tài sản đến từ ủy thác: Nguồn vốn này chủ yếu từ các định chế tài chính, doanh nghiệp lớn và khách hàng cá nhân giá trị cao, mang tính chất ngắn hoặc trung hạn.
- Tỷ trọng quỹ mở còn khiêm tốn: Số lượng nhà đầu tư cá nhân tham gia vào các chứng chỉ quỹ mở, quỹ ETF hay quỹ hưu trí bổ sung vẫn chiếm tỷ lệ rất nhỏ so với tiềm năng dân số.
Tác động & Nhận định
Việc phụ thuộc quá lớn vào dòng tiền ủy thác tạo nên sự thiếu bền vững cho thị trường tài chính:
- Rủi ro rút vốn: Nguồn vốn ủy thác có tính thanh khoản và biến động cao, dễ bị rút lui khi thị trường gặp khó khăn hoặc bên ủy thác cần cơ cấu lại dòng tiền.
- Kỳ vọng chính sách: Ngành quỹ Việt Nam cần thêm các cơ chế ưu đãi thuế cho quỹ hưu trí cá nhân và đa dạng hóa sản phẩm đầu tư để thu hút dòng vốn nhàn rỗi dài hạn từ người dân, giảm áp lực lệ thuộc vào nhà đầu tư ủy thác.