Áp lực thanh khoản đang là bài toán lớn đối với hệ thống ngân hàng Việt Nam, khi chênh lệch giữa cho vay và tiền gửi đã vượt 2,5 triệu tỷ đồng. Tăng trưởng tín dụng tiếp tục bỏ xa tốc độ huy động vốn, đồng thời việc Kho bạc Nhà nước (KBNN) bội thu ngân sách gần 500.000 tỷ đồng và tiến độ giải ngân đầu tư công chậm đang khiến một lượng tiền lớn chưa quay trở lại nền kinh tế, gây thêm sức ép lên mặt bằng lãi suất.
Diễn biến chi tiết
Từ quý IV/2025 đến nay, áp lực thanh khoản đã liên tục tác động đến thị trường tiền tệ. Lãi suất huy động toàn hệ thống cho kỳ hạn 6-12 tháng đã được đẩy lên khoảng 8-9%, tăng khoảng 1-2 điểm phần trăm so với cuối năm 2025. Xu hướng tăng lãi suất này không chỉ giới hạn ở các ngân hàng thương mại cổ phần mà còn lan sang cả nhóm ngân hàng quốc doanh. Trên thị trường liên ngân hàng, lãi suất VND cũng có những đợt tăng nóng, thậm chí có thời điểm đạt gần 20%/năm đối với kỳ hạn qua đêm, trước khi hạ nhiệt sau các biện pháp hỗ trợ của Ngân hàng Nhà nước (NHNN).
Tính đến cuối tháng 5/2026, tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống đạt 5,71% từ đầu năm, trong khi tăng trưởng huy động vốn chỉ đạt 2,98%. Khoảng cách này tiếp tục nới rộng so với các tháng trước, dẫn đến tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR) ngày càng căng thẳng.
Tác động & Nhận định
- Mặt bằng lãi suất: Áp lực thanh khoản kéo dài dự kiến sẽ duy trì mặt bằng lãi suất cao, ảnh hưởng đến chi phí vay vốn của doanh nghiệp và cá nhân, tiềm ẩn rủi ro giảm tốc tăng trưởng kinh tế.
- Chính sách NHNN: NHNN sẽ tiếp tục phải cân nhắc các biện pháp điều hành để hỗ trợ thanh khoản hệ thống, tránh những biến động lớn trên thị trường tiền tệ.
- Giải ngân đầu tư công: Việc đẩy nhanh tiến độ giải ngân đầu tư công là cần thiết để đưa lượng tiền lớn từ KBNN quay trở lại nền kinh tế, giảm bớt áp lực thanh khoản cho hệ thống ngân hàng.
- Ngành ngân hàng: Các ngân hàng sẽ phải đối mặt với thách thức trong việc cân đối nguồn vốn, có thể ảnh hưởng đến biên lợi nhuận và khả năng mở rộng tín dụng.
Tình trạng này cho thấy sự mất cân đối tạm thời trong luân chuyển dòng tiền vĩ mô, đòi hỏi sự phối hợp chính sách đồng bộ giữa tài khóa và tiền tệ để ổn định thị trường.