Nga và Trung Quốc đang phải đối mặt với những thách thức đáng kể trong nỗ lực "phi đô la hóa" các giao dịch song phương, bất chấp việc tăng cường sử dụng đồng nhân dân tệ và rúp. Các khoản thanh toán xuyên biên giới đang bị trì hoãn và trở nên phức tạp hơn do các ngân hàng Trung Quốc thắt chặt tuân thủ pháp lý nhằm tránh các lệnh trừng phạt thứ cấp từ Washington.
Diễn biến chi tiết
Ông Alexander Vedyakhin, Phó Chủ tịch thứ nhất Hội đồng quản trị Sberbank, ngân hàng lớn nhất của Nga, đã thừa nhận tại Diễn đàn Kinh tế Quốc tế St. Petersburg (SPIEF) 2026 về thực trạng này. Ông cho biết hạ tầng thanh toán liên tục xuất hiện "khoảng trống" và các tuyến thanh toán trở nên phức tạp gấp nhiều lần, đòi hỏi sự tham gia của nhiều ngân hàng trung gian. Các ngân hàng trung gian này thường xuyên từ chối lệnh chuyển tiền mà không đưa ra lý do cụ thể.
Nguyên nhân chính là do các ngân hàng Trung Quốc đang cố gắng cân bằng rủi ro để tránh trở thành mục tiêu của lệnh trừng phạt thứ cấp. Khác với trừng phạt sơ cấp nhắm thẳng vào các thực thể Nga, lệnh trừng phạt thứ cấp cho phép Mỹ trừng phạt bất kỳ định chế tài chính nước ngoài nào hỗ trợ giao dịch liên quan đến các bên bị Nga trừng phạt. Công cụ này đã được Mỹ siết chặt từ cuối năm 2023 nhằm gây áp lực lên nền kinh tế Nga. Do đó, việc lựa chọn ngân hàng đối tác và thiết lập chuỗi thanh toán hiện là một bài toán đầy thách thức, buộc các ngân hàng phải ưu tiên quản trị rủi ro pháp lý hơn là tốc độ hay phí giao dịch.
Tác động & Nhận định
- Tăng chi phí và thời gian: Việc thanh toán phức tạp hơn sẽ làm tăng chi phí và thời gian giao dịch cho các doanh nghiệp Nga và Trung Quốc, ảnh hưởng đến hiệu quả thương mại song phương.
- Rủi ro hệ thống: Sự không chắc chắn trong hệ thống thanh toán có thể tạo ra rủi ro cho các chuỗi cung ứng và hoạt động kinh doanh quốc tế liên quan đến hai quốc gia này.
- Thách thức chính sách: Nỗ lực phi đô la hóa của Nga và Trung Quốc đang đối mặt với những rào cản thực tế lớn, cho thấy sức mạnh và sự phức tạp của hệ thống tài chính toàn cầu xoay quanh đồng USD.
- Áp lực lên hệ thống ngân hàng: Các ngân hàng Trung Quốc đang chịu áp lực lớn trong việc tuân thủ các quy định quốc tế và quản lý rủi ro pháp lý, điều này có thể ảnh hưởng đến khả năng mở rộng hoạt động quốc tế của họ.