Nga đang trải qua cuộc khủng hoảng thiếu hụt lao động tồi tệ nhất trong hơn 35 năm, kể từ khi Liên Xô tan rã, với việc các doanh nghiệp dân sự không thể cạnh tranh về lương. Mặc dù chi tiêu quân sự lớn đã giúp kinh tế Nga tránh được cú sốc ban đầu từ các lệnh trừng phạt, mô hình này đang bộc lộ những mặt trái rõ rệt khi tiền lương tăng nhanh hơn năng suất.
Diễn biến chi tiết
Kể từ khi xung đột với Ukraine bắt đầu vào năm 2022, tiền lương tại Nga đã tăng nhanh hơn năng suất khoảng 5 điểm phần trăm, một mức chênh lệch gần tương đương với giai đoạn bùng nổ dầu mỏ những năm 2000. Điều này cao hơn đáng kể so với mức trung bình 1 điểm phần trăm trong giai đoạn 2009-2021. Tỷ lệ thất nghiệp của Nga hiện chỉ còn hơn 2%, đạt mức thấp kỷ lục, càng làm trầm trọng thêm áp lực thiếu hụt lao động.
Chi tiêu quân sự khổng lồ của Nga đã kéo một lượng lớn nhân lực vào khu vực quốc phòng. Nga đặt mục tiêu ký hợp đồng với khoảng 409.000 quân nhân trong năm nay, tương đương 34.000 người rời khỏi thị trường lao động dân sự mỗi tháng. Ngoài ra, ngành sản xuất phục vụ quốc phòng cũng tăng trưởng mạnh, với ước tính của Oxford Economics cho thấy việc làm trong lĩnh vực này đã tăng thêm khoảng 510.000 người kể từ cuối năm 2021, lên tổng cộng 2,8 triệu lao động.
Tác động & Nhận định
- Suy giảm sức cạnh tranh: Chi phí lao động tăng cao làm xói mòn sức cạnh tranh của khu vực kinh tế dân sự, khi các doanh nghiệp phải trả nhiều tiền hơn để tạo ra cùng một lượng hàng hóa hoặc dịch vụ.
- Áp lực lạm phát: Tăng lương nhanh hơn năng suất có thể dẫn đến áp lực lạm phát trong dài hạn.
- Thiếu hụt nguồn lực cho tăng trưởng: Việc phân bổ nguồn lực lao động và tài chính quá mức cho quốc phòng có thể hạn chế tiềm năng tăng trưởng và phát triển của các ngành kinh tế khác.
Tình trạng này cho thấy nền kinh tế Nga đang đối mặt với những thách thức cơ cấu sâu sắc, gây ra bởi định hướng chiến lược hiện tại. Đối với nhà đầu tư Việt Nam, thông tin này cung cấp cái nhìn về sự mất cân bằng kinh tế tại một trong những quốc gia xuất khẩu năng lượng lớn, có thể tác động gián tiếp đến thị trường hàng hóa và chuỗi cung ứng toàn cầu.