Quyết định cấm xuất khẩu diesel của Nga, nước xuất khẩu lớn thứ hai thế giới, đang tạo ra một cú sốc mới đối với thị trường năng lượng toàn cầu. Diesel là sản phẩm dầu mỏ có tỷ trọng tiêu thụ lớn nhất, ảnh hưởng trực tiếp đến vận tải, công nghiệp, nông nghiệp và phát điện. Bất kỳ sự tăng giá mạnh nào của diesel cũng sẽ kéo theo chi phí logistics, sản xuất và lương thực leo thang, trong bối cảnh thị trường năng lượng vốn đã căng thẳng do nhu cầu hồi phục sau đại dịch và công suất lọc dầu phương Tây suy giảm.
Diễn biến chi tiết
Trước khi lệnh cấm được công bố, xuất khẩu diesel và gasoil của Nga đã suy giảm rõ rệt do các đợt tập kích bằng máy bay không người lái của Ukraine, gây thiếu hụt nhiên liệu trong nước. Theo dữ liệu Kpler, lượng bốc hàng diesel và gasoil từ Nga trong giai đoạn 1-10/7 chỉ còn khoảng 234.000 thùng/ngày, giảm mạnh so với mức 400.000 thùng/ngày của tháng 6 và thấp hơn rất xa mức bình quân khoảng 817.000 thùng/ngày của năm 2025. Áp lực lên thị trường còn gia tăng khi Mỹ tiến hành một đợt tấn công mới nhằm vào Iran, làm dấy lên lo ngại về hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz. Ngoài ra, tồn kho diesel của Mỹ cũng giảm 4,5-5 triệu thùng trong tuần gần nhất, xuống mức thấp hơn đáng kể so với trung bình 5 năm.
Tác động & Nhận định
- Giá cả leo thang: Lệnh cấm của Nga kết hợp với căng thẳng Trung Đông và tồn kho Mỹ thấp sẽ đẩy giá diesel toàn cầu lên cao, gây áp lực lạm phát trên diện rộng.
- Chi phí doanh nghiệp tăng: Các ngành vận tải, sản xuất, nông nghiệp sẽ đối mặt với chi phí đầu vào tăng mạnh, ảnh hưởng đến lợi nhuận và giá thành sản phẩm.
- Rủi ro địa chính trị: Sự leo thang căng thẳng ở Trung Đông càng làm phức tạp thêm tình hình nguồn cung năng lượng toàn cầu, vốn đã chịu tác động từ xung đột Nga-Ukraine.
- Ảnh hưởng kinh tế vĩ mô: Giá năng lượng tăng cao có thể kìm hãm đà phục hồi kinh tế toàn cầu, tiềm ẩn nguy cơ suy thoái và gây bất ổn thị trường tài chính.