Mỹ và Iran, sau nhiều tháng đối đầu, đang tiến hành đàm phán nhằm thiết lập một trạng thái cân bằng mới trong quan hệ, thay vì cố gắng khôi phục nguyên trạng. Mặc dù cả hai bên đều chịu tổn thất về kinh tế và chiến lược, sự thiếu lòng tin lẫn nhau vẫn là rào cản lớn, đặc biệt liên quan đến vấn đề eo biển Hormuz và các hạn chế vận tải thương mại.
Diễn biến chi tiết
Cuộc đàm phán hiện nay không còn đặt mục tiêu khôi phục quan hệ như trước xung đột, mà tập trung vào việc định hình một khuôn khổ mới. Washington muốn Iran mở lại eo biển Hormuz để khôi phục hoạt động hàng hải quốc tế, trong khi Tehran yêu cầu Washington dỡ bỏ các hạn chế đối với hoạt động vận tải thương mại của nước này. Sự đối đầu hải quân kéo dài hai tháng đã thúc đẩy cả hai bên tìm kiếm giải pháp ngoại giao, song vẫn chưa đủ để xây dựng lòng tin cần thiết.
Ngày 6/8, Iran và Oman đã thông báo đạt được thống nhất về tọa độ địa lý cho hành lang vận tải thương mại dự kiến đi qua eo biển Hormuz, đồng thời đang hoàn tất tuyên bố chung. Các nhà đàm phán Iran và Oman đã hoàn thành dự thảo thỏa thuận, chờ phê chuẩn từ Lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei. Tuy nhiên, một quan chức cấp cao vùng Vịnh đánh giá khả năng Mỹ và Iran đạt được một thỏa thuận rộng hơn vào cuối tuần chỉ ở mức "50-50", bất chấp những tín hiệu lạc quan từ Tổng thống Donald Trump.
Tác động & Nhận định
Việc Mỹ và Iran tìm kiếm trạng thái cân bằng mới trong quan hệ có thể có những tác động đáng kể đến thị trường dầu mỏ toàn cầu và chuỗi cung ứng hàng hải. Eo biển Hormuz là tuyến đường vận chuyển dầu quan trọng, do đó mọi động thái liên quan đến việc mở cửa hoặc hạn chế ở khu vực này đều có thể gây biến động giá dầu. Đối với nhà đầu tư Việt Nam, tình hình này cần được theo dõi sát sao vì:
- Giá dầu: Bất ổn tại eo biển Hormuz có thể đẩy giá dầu tăng, ảnh hưởng đến chi phí sản xuất và vận chuyển của các doanh nghiệp, cũng như lạm phát trong nước.
- Thương mại quốc tế: Các hạn chế vận tải thương mại của Iran, nếu tiếp tục, có thể gây gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu, dù tác động trực tiếp lên Việt Nam có thể không quá lớn nhưng vẫn cần được cân nhắc.
- Chính sách ngoại giao: Quan hệ Mỹ-Iran cũng phản ánh bức tranh địa chính trị phức tạp, có thể ảnh hưởng đến các chính sách thương mại và đầu tư quốc tế mà Việt Nam là một phần.
Sự thiếu lòng tin vẫn là trở ngại lớn nhất, khiến triển vọng về một thỏa thuận toàn diện vẫn còn rất mong manh.