Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đã ký một bản ghi nhớ quan trọng vào ngày 17/6, với mục tiêu chấm dứt xung đột và mở đường cho các cuộc đàm phán hòa bình. Động thái này được kỳ vọng sẽ giảm bớt căng thẳng địa chính trị, đặc biệt là ở Trung Đông, và mang lại những tác động tích cực đáng kể cho thị trường năng lượng và thương mại toàn cầu. Thỏa thuận này cũng bao gồm việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt và mở cửa Eo biển Hormuz, tuyến đường vận chuyển dầu mỏ quan trọng.
Diễn biến chi tiết
Bản ghi nhớ, được ký điện tử vào ngày 17/6 bởi Tổng thống Trump và Tổng thống Pezeshkian, là kết quả của các cuộc đàm phán kéo dài. Trước đó, vào ngày 14/6, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance và Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf cũng đã ký điện tử dưới sự chứng kiến của Tổng thống Trump. Theo các chi tiết được công bố bởi hãng thông tấn Iran, bản ghi nhớ gồm 14 điểm chính, trong đó Mỹ và Iran cam kết:
- Chấm dứt giao tranh trên mọi mặt trận.
- Tiếp tục đàm phán hướng tới một “thỏa thuận cuối cùng” thực chất hơn trong vòng 60 ngày, có thể gia hạn.
- Eo biển Hormuz sẽ được mở cửa trở lại, cho phép “tàu thương mại đi qua an toàn mà không mất phí trong vòng 60 ngày”.
- Mỹ sẽ “chấm dứt mọi hình thức trừng phạt”, “giải phóng hoàn toàn các khoản tiền và tài sản bị đóng băng hoặc hạn chế”, và bắt đầu dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran.
- Iran “tái khẳng định sẽ không mua sắm hoặc phát triển vũ khí hạt nhân”, với một cơ chế thảo luận về kho dự trữ “vật liệu làm giàu”.
Tác động & Nhận định
Thỏa thuận này mang lại nhiều tác động tích cực tiềm năng cho nền kinh tế và thị trường tài chính toàn cầu:
- Giảm căng thẳng địa chính trị: Việc chấm dứt xung đột giữa Mỹ và Iran sẽ loại bỏ một trong những rủi ro địa chính trị lớn nhất trên thế giới, thúc đẩy sự ổn định trong khu vực và toàn cầu.
- Thị trường năng lượng: Việc mở cửa trở lại Eo biển Hormuz và dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với Iran có thể dẫn đến tăng nguồn cung dầu mỏ ra thị trường, tiềm năng làm giảm giá dầu và hỗ trợ các nền kinh tế nhập khẩu dầu.
- Thương mại quốc tế: Sự bình thường hóa quan hệ có thể mở ra các cơ hội thương mại mới cho các công ty toàn cầu, bao gồm cả những doanh nghiệp có chuỗi cung ứng liên quan đến khu vực Trung Đông.
- Thị trường chứng khoán: Tâm lý tích cực từ thỏa thuận này có thể hỗ trợ đà tăng của các thị trường chứng khoán toàn cầu, bao gồm cả thị trường Việt Nam, do giảm bớt lo ngại về rủi ro vĩ mô.
Các nhà đầu tư nên theo dõi chặt chẽ quá trình thực thi bản ghi nhớ và các cuộc đàm phán tiếp theo, vì chúng có thể định hình lại bức tranh kinh tế vĩ mô toàn cầu.