Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif vào thứ Sáu (12/6) đã công bố một bước tiến quan trọng trong quan hệ Mỹ-Iran, khi hai quốc gia này đạt được "văn bản cuối cùng, được nhất trí về thỏa thuận hòa bình". Pakistan, quốc gia đóng vai trò trung gian hòa giải, đang nỗ lực hoàn tất các bước tiếp theo để đưa thỏa thuận vào triển khai. Đồng thời, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cũng xác nhận bản thỏa thuận đang ở giai đoạn hoàn thiện nhất, kêu gọi truyền thông không suy đoán trước khi công bố chính thức.
Diễn biến chi tiết
Theo một quan chức cấp cao của chính quyền Mỹ, dự thảo thỏa thuận bao gồm các điều khoản quan trọng về chương trình hạt nhân của Iran và cam kết an ninh khu vực. Các nội dung chính được phía Mỹ đề xuất bao gồm:
- Tiêu hủy và loại bỏ vật liệu hạt nhân của Iran.
- Giải thể chương trình hạt nhân của Iran.
- Chỉ giải ngân các khoản hỗ trợ tài chính sau khi Tehran thực hiện đầy đủ cam kết.
- Mở lại hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz.
- Chấm dứt hỗ trợ lực lượng ủy nhiệm trong khu vực.
Phía Mỹ mô tả đây là một "thỏa thuận dựa trên hiệu quả", nhấn mạnh sự cần thiết của việc tuân thủ nghiêm ngặt từ Iran. Trong khi đó, Iran trước đây nhiều lần khẳng định sẽ không chấp nhận một thỏa thuận nếu không có cơ chế đảm bảo lợi ích của họ, trong đó có yêu cầu về gói tái thiết 300 tỷ USD.
Tác động & Nhận định
Thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ và Iran, nếu được triển khai thành công, có thể có tác động sâu rộng đến địa chính trị và kinh tế toàn cầu. Khu vực Trung Đông, vốn là điểm nóng về dầu mỏ và ổn định chính trị, sẽ chứng kiến những thay đổi lớn. Đối với thị trường tài chính, đặc biệt là thị trường dầu mỏ, khả năng nguồn cung dầu từ Iran được khôi phục có thể dẫn đến áp lực giảm giá dầu, ảnh hưởng đến các nhà xuất khẩu và nhập khẩu năng lượng. Đối với các nhà đầu tư Việt Nam, biến động giá dầu sẽ tác động đến các ngành như vận tải, năng lượng, và hóa chất. Sự ổn định khu vực cũng có thể khuyến khích đầu tư nước ngoài vào các quốc gia lân cận, gián tiếp tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp Việt Nam có hoạt động xuất khẩu hoặc chuỗi cung ứng liên quan.