Chính phủ Mỹ đang đối mặt với gánh nặng chi phí lãi vay kỷ lục, với mức chi trả trung bình 23,8 tỷ USD mỗi tuần cho khoản nợ công khổng lồ trong năm tài khóa 2026. Con số này phản ánh xu hướng vay nợ tăng tốc của nền kinh tế lớn nhất thế giới, bất chấp những lo ngại từ giới kinh tế học về triển vọng tài khóa quốc gia.
Diễn biến chi tiết
Trong 9 tháng đầu năm tài khóa 2026 (bắt đầu từ tháng 10/2025), thâm hụt ngân sách của chính phủ Mỹ đã chạm mốc gần 1.400 tỷ USD, cao hơn đáng kể so với cùng kỳ năm trước. Tổng nợ công của Mỹ tính đến cuối tuần trước đã lên tới 39.400 tỷ USD, đồng nghĩa với việc chính phủ phải vay thêm 155 tỷ USD mỗi tháng, tương đương 39 tỷ USD mỗi tuần. Báo cáo mới nhất từ Văn phòng Ngân sách Chính phủ Mỹ (CBO) cho thấy, lãi ròng trên nợ công của tài khóa này hiện là 857 tỷ USD, tăng khoảng 13% so với cùng kỳ năm trước. Nguyên nhân chính được CBO chỉ ra là do khối nợ tăng lên và lãi suất dài hạn cũng duy trì ở mức cao.
Một yếu tố khác gây áp lực lên ngân sách là sự gia tăng nhu cầu đối với các chương trình an sinh xã hội và bảo hiểm y tế như Medicare và Medicaid. Chi tiêu cho phúc lợi an sinh xã hội tăng 62 tỷ USD (tương đương 5%), trong khi chi cho Medicare tăng 58 tỷ USD (8%) và Medicaid tăng 49 tỷ USD (10%). Xu hướng này dự kiến sẽ tiếp diễn do dân số Mỹ đang già hóa, với độ tuổi trung vị tăng từ 39,2 năm 2024 lên 39,4 vào năm 2025.
Tác động & Nhận định
Gánh nặng nợ công và chi phí lãi vay gia tăng có thể dẫn đến những hệ lụy tiêu cực cho nền kinh tế Mỹ. Chi phí trả lãi cao sẽ làm giảm khả năng chi tiêu của chính phủ cho các lĩnh vực khác như giáo dục, cơ sở hạ tầng hoặc nghiên cứu và phát triển. Điều này cũng có thể đẩy lạm phát lên cao nếu chính phủ tiếp tục in tiền để bù đắp thâm hụt, hoặc buộc Cục Dự trữ Liên bang (FED) phải duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt lâu hơn, ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế.
- Rủi ro tài chính: Việc tăng tốc vay nợ và chi phí lãi suất cao đặt ra rủi ro lớn cho sự ổn định tài khóa của Mỹ trong dài hạn.
- Áp lực lên ngân sách: Nhu cầu ngày càng tăng cho các chương trình phúc lợi xã hội do dân số già hóa sẽ tiếp tục tạo áp lực đáng kể lên ngân sách liên bang.
- Tác động toàn cầu: Là nền kinh tế lớn nhất thế giới, bất ổn tài khóa của Mỹ có thể gây ra những hệ lụy tiêu cực cho thị trường tài chính toàn cầu, bao gồm cả Việt Nam.
Các tổ chức nghiên cứu như CRFB đã liên tục kêu gọi chính phủ Mỹ hành động sớm để kiểm soát tình trạng vay nợ và đảm bảo sự bền vững của ngân sách quốc gia.