Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa đưa ra một điều kiện bất ngờ: thỏa thuận hợp tác hạt nhân dân sự với Ả-rập Xê-út sẽ chỉ được triển khai nếu Riyadh bình thường hóa quan hệ với Israel. Đây là yêu cầu mà vương quốc này đã kiên quyết từ chối trong suốt thời gian qua.
Diễn biến chi tiết
Tổng thống Trump nhấn mạnh thỏa thuận hạt nhân sẽ chỉ có hiệu lực nếu Ả-rập Xê-út tham gia Hiệp định Abraham, một thỏa thuận do Mỹ làm trung gian đã giúp một số quốc gia Ả-rập thiết lập quan hệ ngoại giao với Israel. Trước đó, Ả-rập Xê-út luôn khẳng định sẽ không tham gia Hiệp định này nếu không có lộ trình rõ ràng hướng tới việc thành lập nhà nước Palestine. Thư ký Báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt xác nhận lập trường này vào ngày 23/7, khẳng định nếu Ả-rập Xê-út không tham gia thì “thỏa thuận sẽ không được thực hiện”.
Trước đó một ngày, Mỹ và Ả-rập Xê-út đã công bố thỏa thuận cho phép Riyadh làm giàu uranium và xây dựng các lò phản ứng hạt nhân bằng công nghệ Mỹ mà không phải chịu cơ chế thanh sát đặc biệt của Liên Hợp Quốc, một điều Washington vẫn áp dụng với Iran. Ngay sau đó, ông Trump đã làm rõ trên mạng xã hội Truth Social rằng thỏa thuận hạt nhân dân sự này (sẽ không có hoạt động làm giàu vật liệu) chỉ phục vụ mục đích phi quân sự và hoàn toàn phụ thuộc vào việc Ả-rập Xê-út tham gia Hiệp định Abraham. Ông cũng tái khẳng định Mỹ không phản đối các cơ sở hạt nhân dân sự (không làm giàu uranium). Quốc hội Mỹ sẽ có 90 ngày làm việc để xem xét thỏa thuận này trước khi có hiệu lực.
Tác động & Nhận định
Quyết định của Mỹ có thể gây ra những tác động đáng kể đến địa chính trị Trung Đông và các chính sách năng lượng toàn cầu. Việc Ả-rập Xê-út có tham gia Hiệp định Abraham hay không sẽ định hình lại quan hệ khu vực và có thể ảnh hưởng đến thị trường dầu mỏ nếu căng thẳng gia tăng. Đối với các nhà đầu tư, đây là một yếu tố cần theo dõi chặt chẽ, đặc biệt là trong bối cảnh giá năng lượng và các chính sách ngoại giao có thể tạo ra biến động trên thị trường hàng hóa.