Sự trỗi dậy của các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) giá rẻ từ Trung Quốc đang khiến giới chức kinh tế và tài chính Mỹ bày tỏ lo ngại sâu sắc. Cuộc cạnh tranh công nghệ giữa hai siêu cường đang trực tiếp định hình lại bức tranh kinh tế số và chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu.
Diễn biến chi tiết
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent vừa đưa ra lời cảnh báo nghiêm trọng về nguy cơ Washington bị thất thế trước đối thủ châu Á trong lĩnh vực then chốt này. Theo báo cáo từ các cơ quan an ninh Mỹ (FBI, NSA, CISA), hàng loạt tập đoàn công nghệ Trung Quốc như Alibaba, DeepSeek và Moonshot AI đã áp dụng kỹ thuật "chưng cất mô hình" (model distillation) – sử dụng dữ liệu từ chính các AI tiên tiến của Mỹ để huấn luyện mô hình của mình. Chiến lược này giúp tối ưu hóa chi phí đầu tư nghiên cứu (R&D) với hiệu năng tiệm cận các mô hình hàng đầu, tạo áp lực khổng lồ lên các gã khổng lồ công nghệ tại Silicon Valley.
Tác động & Nhận định
Cuộc đua công nghệ ngày càng căng thẳng có thể dẫn đến nhiều hệ lụy với thị trường tài chính và chuỗi cung ứng công nghệ:
- Gia tăng rủi ro địa chính trị: Mỹ có khả năng sẽ tiếp tục siết chặt kiểm soát xuất khẩu chip tiên tiến và dòng vốn đầu tư mạo hiểm vào lĩnh vực AI tại Trung Quốc.
- Tác động chuỗi cung ứng bán dẫn: Các doanh nghiệp sản xuất phần cứng, hạ tầng dữ liệu toàn cầu đối mặt với sự phân mảnh và biến động giá thiết bị.
- Ảnh hưởng gián tiếp tới Việt Nam: Các nhà đầu tư cần theo dõi dòng vốn FDI công nghệ chuyển dịch sang các thị trường trung lập như Đông Nam Á, cũng như triển vọng của các doanh nghiệp phần mềm và hạ tầng số trong nước.