Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 14/8 tuyên bố sẽ giáng đòn mạnh vào kinh tế Iran, một ngày sau khi Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cho biết Washington có thể áp đặt các biện pháp "chưa từng thấy" với Tehran ngay tuần tới. Động thái này tiếp nối các lệnh trừng phạt đã có từ lâu liên quan đến chương trình hạt nhân và việc Iran hỗ trợ các nhóm vũ trang. Gần đây, Mỹ đã nhắm vào lĩnh vực hàng hải, năng lượng, tài chính và bắt đầu phong tỏa các cảng biển của Iran, đặc biệt là "đội tàu bóng tối" vận chuyển dầu của Iran và các giao dịch tài sản số.
Diễn biến chi tiết
Giới chức Mỹ đang cân nhắc các biện pháp bổ sung để tăng cường sức ép lên Iran. Một trong những trọng tâm chính là trừng phạt các nhà máy lọc dầu tư nhân của Trung Quốc. Các nhà máy lọc dầu độc lập này chiếm khoảng 25% công suất lọc dầu của Trung Quốc và thường hoạt động với biên lợi nhuận mỏng. Năm ngoái, Bắc Kinh đã mua hơn 80% lượng dầu xuất khẩu của Iran bằng đường biển, với phần lớn lượng dầu này được tiêu thụ bởi các nhà máy lọc dầu nhỏ, khiến họ dễ bị tổn thương trước các biện pháp trừng phạt thứ cấp từ Mỹ. Các lệnh trừng phạt trước đây của Mỹ đã khiến các nhà máy lọc dầu lớn hơn của Trung Quốc e dè khi mua dầu Iran.
Tác động & Nhận định
Các biện pháp trừng phạt mới nếu được áp dụng có thể gây ra tác động đáng kể đến nền kinh tế Iran, đặc biệt là nguồn thu từ dầu mỏ. Việc nhắm vào các nhà máy lọc dầu Trung Quốc sẽ hạn chế đáng kể khả năng tiếp cận thị trường lớn nhất của Iran, đồng thời tạo ra rủi ro địa chính trị trong quan hệ Mỹ-Trung. Đối với nhà đầu tư Việt Nam, các căng thẳng địa chính trị ở Trung Đông và tác động đến thị trường dầu mỏ toàn cầu có thể dẫn đến:
- Biến động giá dầu: Giá dầu thế giới có thể tăng nếu nguồn cung từ Iran bị hạn chế hơn nữa, ảnh hưởng đến chi phí năng lượng và lạm phát toàn cầu.
- Ảnh hưởng đến tâm lý thị trường: Mặc dù không trực tiếp ảnh hưởng, nhưng các căng thẳng địa chính trị luôn có thể tác động tiêu cực đến tâm lý nhà đầu tư trên toàn cầu, bao gồm cả Việt Nam.
Các động thái này cho thấy Mỹ vẫn kiên quyết trong chính sách đối với Iran, và các biện pháp trừng phạt ngày càng tinh vi có thể gây ra những hệ lụy sâu rộng.