Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa công bố một báo cáo cáo buộc gay gắt các nhà xuất khẩu Trung Quốc đã tổ chức một hệ thống “trung chuyển bất hợp pháp” qua hơn 40 quốc gia. Mục tiêu của hoạt động này là né tránh các mức thuế quan mà Mỹ áp dụng đối với hàng hóa Trung Quốc, vốn bắt đầu từ cuộc chiến thương mại năm 2018.
Diễn biến chi tiết
Báo cáo dài 25 trang của Mỹ nêu rõ các doanh nghiệp Trung Quốc đã sử dụng nhiều biện pháp tinh vi để chuyển hướng hàng hóa qua những khu vực có mức thuế thấp hơn. Các phương thức bao gồm: lắp ráp hạn chế, đổi nhãn mác, đóng gói lại, thay đổi hóa đơn và khai báo sai xuất xứ. Mục đích là để che giấu nguồn gốc thật của sản phẩm, từ đó hưởng mức thuế ưu đãi khi nhập khẩu vào thị trường Mỹ. Báo cáo nhấn mạnh rằng các nhà xuất khẩu Trung Quốc “chuyển hàng qua các nước thứ ba ngày càng nhiều, nơi việc lắp ráp, hoàn thiện, đóng gói lại, đổi nhãn hoặc thay đổi chứng từ ở mức hạn chế có thể tạo ra vẻ ngoài rằng hàng hóa có xuất xứ từ quốc gia khác”.
Các ước tính từ bên thứ ba về giá trị hàng hóa liên quan đến hoạt động trung chuyển này dao động từ 40 tỷ USD đến 303 tỷ USD mỗi năm. Dựa trên giả định 75 tỷ USD hàng hóa được trung chuyển bất hợp pháp hàng năm, chính quyền Mỹ ước tính hoạt động này đã khiến Mỹ mất khoảng 450.000 việc làm và gây thất thoát tới 150 tỷ USD GDP của Mỹ. Báo cáo cũng ước tính Mỹ thất thu thuế hàng chục tỷ USD mỗi năm nếu áp dụng mức thuế minh họa từ 25% đến 45%. Mỹ cho biết sẽ tăng cường sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong sáng kiến “Detective Border” để giám sát thương mại và phát hiện hàng hóa trung chuyển.
Tác động & Nhận định
Những cáo buộc này, nếu được chứng minh, sẽ có tác động đáng kể đến quan hệ thương mại Mỹ-Trung và có thể dẫn đến các biện pháp đối phó mới từ phía Mỹ. Đối với nhà đầu tư Việt Nam, căng thẳng thương mại leo thang giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới luôn là yếu tố rủi ro cần theo dõi sát sao, bởi nó có thể ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng toàn cầu và dòng chảy thương mại quốc tế. Các công ty xuất nhập khẩu Việt Nam có thể chịu ảnh hưởng gián tiếp nếu các quy định hải quan quốc tế được thắt chặt hoặc nếu các mặt hàng bị nghi ngờ trung chuyển bị kiểm tra gắt gao hơn. Ngoài ra, việc Mỹ tăng cường giám sát thương mại bằng AI có thể đặt ra thách thức mới cho các doanh nghiệp hoạt động trong chuỗi cung ứng toàn cầu.