Kinh tế Iran đang chìm sâu vào một trong những cuộc khủng hoảng kinh tế - xã hội tồi tệ nhất thập kỷ, với tăng trưởng GDP gần như bằng 0 và lạm phát tăng vọt. Tình hình vốn đã khó khăn càng trở nên trầm trọng hơn sau hơn 5 tuần xung đột leo thang, đẩy giá cả nhu yếu phẩm và hàng hóa lên mức kỷ lục.
Diễn biến chi tiết
Theo ước tính của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) vào tháng 1, GDP thực của Iran chỉ tăng 0,3% trong năm 2025, giảm mạnh so với mức 3,7% năm 2024 và 5,3% năm 2023. Trước khi xung đột nổ ra, lạm phát tại Iran đã đạt gần 50% vào tháng 2. Hiện tại, người dân đang chứng kiến một vòng xoáy tăng giá mới trên mọi mặt hàng, từ thực phẩm, thuốc men cho đến dịch vụ.
Ví dụ điển hình, giá bánh mì thông thường đã tăng từ 700.000 rial lên 1 triệu rial. Một viên thuốc chữa ung thư có giá 3 triệu rial trước xung đột nay đã lên tới 180 triệu rial. Ngay cả các quán cà phê cũng đã tăng giá 25% cho tất cả các món chỉ trong một ngày. Tại vùng tây bắc Iran, nhiều sản phẩm nhập khẩu từ Thổ Nhĩ Kỳ đã tăng giá gấp 3 lần so với bình thường. Để đối phó với tình hình lạm phát, Ngân hàng Trung ương Iran đã phải phát hành tờ tiền 10 triệu rial, mệnh giá cao nhất đang lưu hành.
Tác động & Nhận định
- Đối với kinh tế Iran: Xung đột làm suy yếu nghiêm trọng khả năng phục hồi kinh tế, đẩy đất nước vào tình trạng trì trệ kéo dài. Lạm phát tiếp tục xói mòn sức mua của người dân, gia tăng bất ổn xã hội.
- Đối với nhà đầu tư toàn cầu: Tình hình tại Iran có thể không ảnh hưởng trực tiếp đến thị trường chứng khoán Việt Nam nhưng là một yếu tố quan trọng trong bối cảnh địa chính trị Trung Đông, có thể gây ra biến động giá dầu toàn cầu nếu xung đột lan rộng. Nhà đầu tư cần theo dõi sát sao để đánh giá rủi ro địa chính trị.
Các biện pháp của Ngân hàng Trung ương Iran chỉ mang tính đối phó tạm thời và không giải quyết được gốc rễ vấn đề. Tình hình này cho thấy áp lực kinh tế và xã hội tại Iran sẽ còn tiếp diễn và có thể leo thang.