Một khảo sát gần đây của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho thấy chỉ 15,6% hộ kinh doanh có kế hoạch chuyển đổi thành doanh nghiệp trong hai năm tới. Nguyên nhân chủ yếu là do lo ngại về quy định phức tạp, chi phí bảo hiểm tăng, nghĩa vụ kế toán nặng nề và nguy cơ thanh tra, kiểm tra nhiều hơn khi chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp.
Diễn biến chi tiết
Tại phiên họp Chính phủ thường kỳ ngày 3/8, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã yêu cầu nghiên cứu giảm thuế thu nhập cho doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) ngay trong năm 2026. Đồng thời, Thủ tướng cũng xem xét bổ sung cá nhân và hộ kinh doanh vào phạm vi điều chỉnh của dự án Luật Phát triển DNNVV nhằm khuyến khích quá trình chuyển đổi.
Hiện tại, thuế thu nhập doanh nghiệp phổ thông là 20%, với mức ưu đãi 15-17% tùy theo quy mô doanh thu. Các DNNVV mới thành lập được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 3 năm kể từ kỳ tính thuế 2025. Đối với hộ kinh doanh, những hộ có doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm trở xuống được miễn thuế. Các hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp cũng được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 2 năm kể từ khi phát sinh thu nhập chịu thuế.
Nhiều hộ kinh doanh như chị Nguyễn Thị Lan (Hà Nội) cho biết, điều khiến họ băn khoăn không phải là mức thuế mà là gánh nặng về kế toán, hóa đơn, chứng từ và kê khai thuế. Với quy mô nhỏ, việc thuê nhân sự kế toán làm tăng chi phí, trong khi tự thực hiện lại tiềm ẩn nguy cơ sai sót và bị xử phạt.
Tác động & Nhận định
- Khuyến khích chuyển đổi: Việc giảm gánh nặng thủ tục và thuế có thể khuyến khích nhiều hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp, giúp minh bạch hóa hoạt động kinh tế và tạo điều kiện phát triển bền vững hơn.
- Cải thiện môi trường kinh doanh: Đề xuất này thể hiện nỗ lực của Chính phủ trong việc cải thiện môi trường kinh doanh, đặc biệt cho khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa, vốn là động lực quan trọng của nền kinh tế.
- Tác động đến ngân sách: Mặc dù việc cắt giảm thuế và thủ tục có thể ảnh hưởng đến nguồn thu ngân sách trong ngắn hạn, nhưng về lâu dài có thể thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và mở rộng cơ sở thuế.
Nếu các kiến nghị này được thông qua và triển khai hiệu quả, nó sẽ tạo động lực lớn cho sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân, đóng góp vào tăng trưởng GDP và tạo việc làm.