Nhà đầu tư kỳ cựu Jeremy Grantham, đồng sáng lập công ty quản lý đầu tư GMO, nhìn lại 60 năm sự nghiệp và áp lực khắc nghiệt khi đi ngược đám đông trong cuốn sách The Making of a Permabear: The Perils of Long-term Investing in a Short-term World xuất bản vào tháng 1/2026. Dù từng dự báo chính xác các cuộc khủng hoảng lớn, ông vẫn chịu thiệt hại tài chính nặng nề do thị trường phi lý trí kéo dài hơn dự kiến.
Theo Tri thức trực tuyến, Grantham nổi tiếng nhờ việc nhận diện chuẩn xác bong bóng chứng khoán Nhật Bản cuối thập niên 1980, bong bóng dotcom năm 2000 và thị trường bất động sản Mỹ trước khủng hoảng 2008.
Vì sao nhận định đúng xu hướng nhưng vẫn mất tiền?
Chiến lược của Jeremy Grantham dựa trên nguyên lý quay về mức trung bình (mean reversion), cho rằng định giá tài sản sẽ luôn trở về giá trị cơ bản sau các giai đoạn hưng phấn hoặc hoảng loạn tột độ. Tuy nhiên, việc nhận diện đúng đỉnh không đồng nghĩa với thành công tức thì:
- Áp lực rút vốn: Trong giai đoạn bong bóng dotcom cuối thập niên 1990, việc từ chối tham gia làn sóng đầu cơ khiến quỹ GMO bị khách hàng ồ ạt rút tiền vì hiệu suất ngắn hạn thua kém thị trường.
- Thị trường phi lý trí kéo dài: Nhà đầu tư có thể đúng về mặt định giá dài hạn, nhưng sức ép duy trì dòng vốn và tâm lý khách hàng thường gãy đổ trước khi bong bóng thực sự vỡ.
- Tín hiệu đảo chiều: Sau các đợt sụp đổ, Grantham từng kêu gọi khách hàng giải ngân trở lại vào thị trường cổ phiếu Mỹ vào đầu năm 2009, thời điểm thị trường chạm đáy.
Tác động tới nhà đầu tư
Kinh nghiệm của Grantham mang lại nhiều bài học thực tiễn về tâm lý và quản trị danh mục cho giới đầu tư:
- Rủi ro ngắn hạn: Đi ngược lại cơn sốt đầu cơ đòi hỏi khả năng chịu đựng áp lực thua lỗ ngắn hạn và năng lực quản trị thanh khoản cao.
- Quản trị dòng vốn: Khách hàng cá nhân lẫn tổ chức có xu hướng đánh giá hiệu quả theo từng quý, khiến chiến lược giá trị khó tồn tại nếu không kiểm soát được tâm lý rút vốn.
- Tư duy chu kỳ: Nhà đầu tư cần cảnh giác trước định giá quá cao nhưng cần thận trọng với việc bán khống hoặc đứng ngoài quá sớm khi thị trường đang trong pha hưng phấn cực độ.