Iran vừa công bố dự thảo bản ghi nhớ gồm 14 điểm gửi đến Mỹ, đề xuất giải quyết căng thẳng hiện tại. Điểm đáng chú ý trong dự thảo là yêu cầu dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt, giải phóng tài sản bị phong tỏa và gói tái thiết kinh tế lên đến 300 tỷ USD, cho thấy sự khác biệt đáng kể so với thông tin rò rỉ trước đó từ Axios.
Diễn biến chi tiết
Theo hãng tin Mehr, bản dự thảo này đang chờ được các cơ quan chức năng của Iran xem xét và thông qua. Mặc dù có một số điểm tương đồng với thông tin ban đầu của Axios về tiến trình đàm phán hạt nhân, nhưng yêu cầu của Iran trong bản dự thảo rộng hơn đáng kể.
- Về thỏa thuận ngừng bắn: Axios gợi ý gia hạn ngừng bắn 60 ngày. Tuy nhiên, Iran yêu cầu chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn mọi hoạt động quân sự trên tất cả các mặt trận, sau đó mới tiến hành 60 ngày đàm phán hướng tới thỏa thuận hạt nhân cuối cùng.
- Về eo biển Hormuz: Axios đề cập việc mở lại tuyến hàng hải chiến lược này ngay lập tức và không thu phí. Ngược lại, dự thảo của Iran quy định khôi phục hoạt động hàng hải trong vòng 30 ngày và phải có sự phối hợp với Tehran.
- Về trừng phạt kinh tế: Đây là khác biệt lớn nhất. Axios cho rằng nới lỏng trừng phạt sẽ phụ thuộc vào tuân thủ cam kết của Iran. Tuy nhiên, dự thảo của Iran yêu cầu đình chỉ các lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ, hóa dầu và các sản phẩm liên quan, đồng thời cho phép Tehran tiếp cận đầy đủ các nguồn tài chính bị hạn chế. Văn bản cũng kêu gọi dỡ bỏ toàn bộ các lệnh trừng phạt chính và các hạn chế liên quan đến hoạt động của Ngân hàng Trung ương Iran (CBI), đồng thời yêu cầu Washington bồi thường cho Tehran các khoản lỗ kinh tế do trừng phạt gây ra.
Tác động & Nhận định
Những yêu cầu từ Iran, đặc biệt là gói tái thiết 300 tỷ USD và việc dỡ bỏ toàn bộ trừng phạt, cho thấy lập trường cứng rắn của Tehran trong quá trình đàm phán với Mỹ. Nếu các yêu cầu này được đáp ứng, nó có thể tác động đáng kể đến thị trường năng lượng toàn cầu do việc dầu mỏ Iran quay trở lại thị trường. Đối với nhà đầu tư, đặc biệt trong lĩnh vực dầu khí và hàng hóa, những diễn biến này cần được theo dõi sát sao vì khả năng ảnh hưởng đến giá cả và chuỗi cung ứng.
- Giá dầu: Việc dầu Iran được phép xuất khẩu trở lại có thể làm tăng nguồn cung, gây áp lực giảm giá dầu.
- Quan hệ quốc tế: Thỏa thuận thành công sẽ giảm căng thẳng ở Trung Đông, nhưng nếu không, tình hình có thể trở nên phức tạp hơn.
- Đầu tư: Các công ty có liên quan đến xuất nhập khẩu dầu mỏ hoặc hoạt động trong khu vực Trung Đông cần theo dõi chặt chẽ để đánh giá rủi ro và cơ hội.
Sự thành công của các cuộc đàm phán sẽ phụ thuộc vào khả năng hai bên đạt được sự đồng thuận về các điểm khác biệt lớn này.