Iran và Mỹ đã nhất trí chấm dứt các hành động thù địch gần đây tại vịnh Ba Tư, đặc biệt là quanh eo biển Hormuz, và chuẩn bị cho vòng đàm phán mới vào ngày 30/6 tại Qatar. Quyết định này được đưa ra sau nhiều ngày căng thẳng gia tăng với các cuộc không kích và phản công liên tiếp từ cả hai phía, sau khi một vật thể bay của Iran tấn công tàu chở hàng ở eo biển Hormuz vào ngày 25/6.
Diễn biến chi tiết
Cả Washington và Tehran đều cáo buộc đối phương vi phạm thỏa thuận ngừng bắn tạm thời đã đạt được vào ngày 17/6. Rạng sáng 28/6, Iran đã phóng tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào các căn cứ quân sự của Mỹ ở Kuwait và Bahrain. Hành động này diễn ra chỉ ít lâu sau khi Tổng thống Donald Trump đe dọa sẽ “xóa sổ” ban lãnh đạo Iran nếu nước này không tuân thủ thỏa thuận. Cùng ngày, Israel cũng tiếp tục tấn công Hezbollah, phá hủy hệ thống cơ sở hạ tầng ngầm tại miền nam Li-băng, trong khi Iran yêu cầu chấm dứt giao tranh tại Li-băng để duy trì thỏa thuận hòa bình rộng hơn.
Trước đó, quân đội Mỹ đã thực hiện thêm đợt không kích vào Iran sau vụ tấn công tàu chở dầu tại eo biển Hormuz. Các tuyên bố cứng rắn từ ông Trump, bao gồm việc "Cộng hòa Hồi giáo Iran sẽ không còn tồn tại!" nếu không tuân thủ, đã cho thấy mức độ căng thẳng của tình hình trước khi quyết định nối lại đàm phán được đưa ra.
Tác động & Nhận định
Việc Iran và Mỹ đồng ý ngừng tấn công và nối lại đàm phán là một tín hiệu tích cực, có thể giúp hạ nhiệt căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông. Eo biển Hormuz là tuyến đường vận chuyển dầu mỏ quan trọng bậc nhất thế giới. Do đó, bất kỳ sự leo thang xung đột nào tại khu vực này đều có thể gây ra:
- Biến động giá dầu toàn cầu: Nguy cơ gián đoạn nguồn cung từ khu vực Trung Đông luôn đẩy giá dầu lên cao, ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí sản xuất và tiêu dùng trên toàn thế giới, bao gồm Việt Nam.
- Rủi ro cho hoạt động thương mại: An ninh hàng hải tại eo biển Hormuz là cực kỳ quan trọng đối với chuỗi cung ứng toàn cầu. Một thỏa thuận hòa bình, dù tạm thời, sẽ giảm bớt rủi ro này.
Thỏa thuận này, nếu được duy trì, sẽ có tác động trung tính đến tích cực lên thị trường tài chính toàn cầu, đặc biệt là thị trường năng lượng, do giảm bớt lo ngại về gián đoạn nguồn cung dầu. Tuy nhiên, sự mong manh của các thỏa thuận và lịch sử căng thẳng giữa hai bên cho thấy tình hình vẫn cần được theo dõi chặt chẽ.