Iran đang quyết tâm duy trì quyền kiểm soát eo biển Hormuz, một tuyến hàng hải huyết mạch, nhằm tạo đòn bẩy kinh tế và chính trị trong các cuộc đàm phán với Mỹ. Tehran muốn biến quyền kiểm soát này thành lợi thế lâu dài, từ việc định hướng các tuyến vận chuyển đến khả năng thu phí và kiểm soát hoạt động rà phá thủy lôi. Động thái này diễn ra trong bối cảnh thỏa thuận hạt nhân giữa hai bên đang đứng bên bờ vực sụp đổ.
Diễn biến chi tiết
Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố thỏa thuận đã chấm dứt sau khi Iran tấn công ba tàu tại eo biển Hormuz, đồng thời chỉ đạo các cuộc tấn công và nối lại phong tỏa hàng hải. Tuy nhiên, cả hai bên vẫn chưa chính thức đóng cánh cửa ngoại giao. Nếu không có thỏa thuận gia hạn trước thời hạn chót, tình trạng "không chiến tranh, không hòa bình" có thể tiếp diễn, và một tuyên bố chính thức về việc thỏa thuận chấm dứt có thể làm tăng nguy cơ các cuộc tấn công mới. Ủy ban An ninh Quốc gia và Chính sách Đối ngoại của Quốc hội Iran đã nhất trí thông qua dự luật siết chặt kiểm soát eo biển Hormuz, cho phép kiểm tra tàu thuyền và cấm vận chuyển tài sản, thiết bị, tàu thuyền thuộc Mỹ, Israel cùng các quốc gia thù địch, đồng thời áp dụng phí dịch vụ hàng hải.
Tác động & Nhận định
- Căng thẳng leo thang tại eo biển Hormuz có thể đẩy giá dầu thô toàn cầu tăng mạnh, ảnh hưởng đến chi phí năng lượng và lạm phát trên toàn thế giới, tác động tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế. Việt Nam, với tư cách là nước nhập khẩu ròng dầu mỏ, sẽ chịu áp lực giá cả.
- Rủi ro xung đột quân sự gia tăng trong khu vực Trung Đông sẽ tạo bất ổn địa chính trị, ảnh hưởng đến tâm lý nhà đầu tư và có thể gây ra biến động lớn trên thị trường tài chính toàn cầu, bao gồm chứng khoán và hàng hóa.
- Việc Iran siết chặt kiểm soát Hormuz sẽ ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng hàng hóa toàn cầu, đặc biệt là dầu mỏ, có khả năng làm gián đoạn vận tải và tăng chi phí logistic, gây áp lực lên các doanh nghiệp xuất nhập khẩu.