Iran hôm thứ Ba (23/6) đã phủ nhận việc thống nhất để các thanh tra viên của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) tiếp cận những cơ sở hạt nhân từng bị Mỹ không kích. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, Esmail Baghaei, nhấn mạnh rằng hiện chưa có thỏa thuận cụ thể nào về hoạt động thanh sát của IAEA tại các địa điểm này, trái ngược với tuyên bố của Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance. Các tuyên bố này diễn ra trong bối cảnh những đàm phán về thỏa thuận ngừng chiến giữa hai nước. Trong một diễn biến khác, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Iran Abdolnasser Hemmati cũng bác bỏ tuyên bố của các quan chức Mỹ, bao gồm Tổng thống Donald Trump, về việc Iran sẽ chỉ được phép sử dụng nguồn tiền được giải ngân để mua các sản phẩm nông nghiệp từ Mỹ.
Diễn biến chi tiết
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, Esmail Baghaei, khẳng định tại một cuộc họp báo ở Tehran rằng không có thỏa thuận cụ thể nào về hoạt động thanh sát của IAEA. Tuyên bố này đã trực tiếp phản bác phát biểu của Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance, người trước đó cho rằng các cuộc đàm phán tại Thụy Sĩ đã đạt được sự đồng thuận, cho phép IAEA tiếp cận các cơ sở hạt nhân của Iran. Ông Vance mô tả đây là “một cột mốc quan trọng” hướng tới việc phi hạt nhân hóa vĩnh viễn chương trình vũ khí hạt nhân của Iran.
Cùng lúc đó, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Iran Abdolnasser Hemmati đã bác bỏ các tuyên bố của Mỹ về việc Iran phải mua nông sản từ Mỹ bằng nguồn tiền được giải ngân. Theo ông Hemmati, khuôn khổ sử dụng khoản tiền giải ngân đầu tiên trị giá 6 tỷ USD được xây dựng dựa trên thỏa thuận giữa Iran và Mỹ ký năm 2023, chủ yếu phục vụ việc nhập khẩu hàng hóa thiết yếu và thuốc men. Ông Hemmati nhấn mạnh Iran sẵn sàng mua nông sản từ Mỹ nếu giá cả và chất lượng cạnh tranh hơn các nguồn cung khác, đồng thời không có nghĩa vụ phải mua các vật tư nông nghiệp từ Mỹ theo các bản ghi nhớ đã ký kết.
Tác động & Nhận định
Những phủ nhận này từ phía Iran cho thấy sự phức tạp và khó khăn trong các cuộc đàm phán giữa Iran và Mỹ. Việc thiếu một thỏa thuận rõ ràng về giám sát hạt nhân có thể gia tăng căng thẳng địa chính trị và ảnh hưởng đến ổn định khu vực. Đối với thị trường tài chính toàn cầu, đặc biệt là thị trường dầu mỏ, những bất ổn liên quan đến Iran có thể gây ra biến động. Nếu lệnh trừng phạt dầu mỏ của Mỹ được dỡ bỏ hoàn toàn, nguồn cung dầu toàn cầu có thể tăng, tác động đến giá dầu và từ đó ảnh hưởng đến các nền kinh tế nhập khẩu và xuất khẩu dầu. Nhà đầu tư cần theo dõi sát sao các diễn biến chính trị tại Trung Đông và tác động tiềm tàng đến giá năng lượng và chuỗi cung ứng toàn cầu.