Iran đang đẩy mạnh chiến lược leo thang có kiểm soát nhằm gia tăng áp lực lên Mỹ và các đồng minh, bằng cách mở rộng các điểm nóng căng thẳng từ eo biển Hormuz sang nhiều tuyến hàng hải và cơ sở hạ tầng năng lượng quan trọng trong khu vực. Mục tiêu của Tehran là buộc Washington và các đồng minh phải đối mặt với chi phí ngày càng lớn trong việc bảo vệ các tuyến thương mại, vận tải và cơ sở hạ tầng năng lượng, từ đó tạo lợi thế trên bàn đàm phán.
Diễn biến chi tiết
Iran không tìm kiếm một chiến thắng quân sự quyết định mà thay vào đó, họ muốn mở rộng phạm vi căng thẳng nhưng tránh để xung đột bùng phát thành một cuộc chiến toàn diện. Thông điệp mà Tehran muốn gửi đi là nếu Mỹ không chấp nhận một trật tự mới với việc trao cho Iran vai trò lớn hơn tại eo biển Hormuz, thì xung đột có thể lan rộng ra ngoài vùng Vịnh. Bằng cách gây nguy hiểm cho nhiều điểm nghẽn hàng hải và các nguồn năng lượng, Iran tin rằng họ có thể củng cố vị thế của mình trong bất kỳ cuộc đàm phán nào trong tương lai.
Theo Michael Knights, chuyên gia của Viện Washington, Iran đang cố gắng duy trì thế chủ động bằng cách liên tục đưa ra các hình thức leo thang mới. Ông Knights nhận định: “Ngay từ đầu, Iran đã cố gắng vượt mặt Mỹ bằng cách luôn có một bước leo thang mới để tung ra - từ khu vực địa lý mới, loại vũ khí mới cho đến mục tiêu mới.” Lợi thế lớn nhất của Tehran không nằm ở khả năng gây thiệt hại trực tiếp cho Mỹ hay Israel, mà ở khả năng tạo sức ép đối với các quốc gia trong khu vực và nền kinh tế toàn cầu.
Tác động & Nhận định
Chiến lược này của Iran có thể dẫn đến gia tăng rủi ro địa chính trị tại Trung Đông, một khu vực vốn đã bất ổn. Đối với thị trường tài chính toàn cầu, việc mở rộng các điểm nóng ngoài eo biển Hormuz, tuyến đường từng vận chuyển khoảng 20% lượng dầu tiêu thụ toàn cầu, sẽ gây ra những lo ngại lớn về nguồn cung năng lượng. Điều này có thể khiến giá dầu tăng vọt, ảnh hưởng đến lạm phát và tăng trưởng kinh tế toàn cầu. Các nhà đầu tư cần theo dõi sát sao diễn biến này vì nó tiềm ẩn khả năng gây gián đoạn chuỗi cung ứng và ảnh hưởng đến tâm lý thị trường.
- Rủi ro gián đoạn nguồn cung dầu: Việc nhắm mục tiêu vào nhiều điểm nghẽn hàng hải và cơ sở hạ tầng năng lượng có thể làm giảm khả năng tiếp cận dầu mỏ, đẩy giá năng lượng lên cao.
- Tác động lạm phát: Giá dầu tăng sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí sản xuất và vận chuyển, gây áp lực lạm phát trên toàn cầu.
- Bất ổn thị trường: Sự leo thang căng thẳng có thể kích hoạt làn sóng bán tháo trên các thị trường chứng khoán, đặc biệt là các ngành phụ thuộc vào năng lượng và vận tải.