Xuất khẩu dầu thô của Iran đã giảm mạnh xuống mức thấp nhất trong ít nhất sáu năm vào tháng 5, sau khi Hải quân Mỹ thực hiện lệnh phong tỏa các cảng của nước này. Động thái này đã siết chặt nguồn thu nhập quan trọng nhất của Tehran trong bối cảnh lệnh ngừng bắn mong manh giữa hai quốc gia, khiến Iran mất gần 6 tỷ USD doanh thu dầu mỏ.
Diễn biến chi tiết
Lệnh phong tỏa các cảng của Iran, bắt đầu từ ngày 13/4, là một phần trong nỗ lực của Tổng thống Mỹ nhằm gây sức ép buộc Iran chấp nhận các điều khoản hòa bình. Tehran đã lên án động thái này là bất hợp pháp, mô tả việc Mỹ bắt giữ tàu thuyền quanh các cảng là hành động “cướp biển”. Hành động của Mỹ diễn ra sau khi Iran đóng cửa Eo biển Hormuz đối với tàu thuyền từ phần lớn các quốc gia, sau các cuộc tấn công của Mỹ - Israel bắt đầu vào ngày 28/2. Tuyến đường thủy hẹp này là lối ra biển chính của Vịnh Ba Tư và thông thường vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu khí toàn cầu. Sự gián đoạn này trước đây đã khiến giá năng lượng toàn cầu tăng vọt và làm suy giảm nghiêm trọng xuất khẩu từ các nhà sản xuất chủ chốt ở Vùng Vịnh. Tuy nhiên, trong giai đoạn đó, Iran vẫn duy trì xuất khẩu mạnh trong tháng 3 và một phần tháng 4, đồng thời giá dầu tăng cao đã thúc đẩy doanh thu. Dữ liệu vận tải mới nhất cho thấy xuất khẩu dầu qua Eo biển Hormuz chiếm khoảng 80% tổng kim ngạch xuất khẩu của Iran.
Tác động & Nhận định
- Giá dầu toàn cầu: Sự sụt giảm nguồn cung từ Iran có thể tạo áp lực tăng giá dầu toàn cầu, ảnh hưởng đến chi phí năng lượng của các nền kinh tế nhập khẩu dầu mỏ.
- Kinh tế Iran: Mất gần 6 tỷ USD doanh thu dầu mỏ giáng đòn mạnh vào nền kinh tế Iran, làm suy yếu khả năng tài chính và gây khó khăn cho việc duy trì ổn định kinh tế xã hội. Điều này có thể đẩy Tehran vào thế khó khăn hơn trong các cuộc đàm phán hòa bình.
- Địa chính trị: Động thái này làm gia tăng căng thẳng địa chính trị ở Trung Đông, có thể dẫn đến những phản ứng gay gắt từ Iran và các đối tác, ảnh hưởng đến an ninh hàng hải và thương mại khu vực.