Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 9/8 tuyên bố sẽ không mở lại eo biển Hormuz, tuyến đường hàng hải chiến lược quan trọng đối với nền kinh tế toàn cầu, cho đến khi Mỹ đáp ứng các điều kiện mà Tehran đã đưa ra. Hành động này được đưa ra sau khi Iran áp lệnh phong tỏa eo biển từ cuối tháng 2, sau các cuộc tấn công từ Mỹ và Israel.
Diễn biến chi tiết
Ngày 8/8, ông Mohammad Bagher Zolghadr, quan chức an ninh hàng đầu của Iran, đã đặt ra nhiều yêu cầu, bao gồm việc chấm dứt "chiến tranh và hành động gây hấn chống lại Iran cùng các đồng minh", dỡ bỏ lệnh phong tỏa các cảng biển Iran, chấm dứt trừng phạt, giải tỏa tài sản bị phong tỏa và bồi thường thiệt hại chiến tranh. IRGC khẳng định chiến lược là duy trì việc đóng cửa eo biển "đến khi đối phương chấp nhận tất cả các điều kiện của chúng tôi”, xem đây là “một chiến trường đối với Iran, chứ không chỉ đơn thuần là một tuyến đường thủy”. Trong giai đoạn ngừng bắn từ tháng 4, Iran vẫn tiếp tục tấn công các tàu thuyền bị cáo buộc né tránh tuyến đường do nước này quy định, dẫn đến sự sụp đổ của thỏa thuận ngừng bắn. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết, các cuộc thảo luận với Oman về việc lưu thông và quản lý eo biển này đang "giai đoạn nửa chừng" nhưng chưa đạt được tiến triển cụ thể.
Tác động & Nhận định
Việc Iran đóng cửa eo biển Hormuz sẽ có tác động nghiêm trọng đến thị trường dầu mỏ và thương mại toàn cầu. Eo biển này là tuyến đường vận chuyển khoảng một phần năm lượng dầu mỏ tiêu thụ toàn cầu, do đó, động thái này có thể gây ra:
- Giá dầu tăng vọt: Sự gián đoạn nguồn cung từ Vịnh Ba Tư sẽ đẩy giá dầu lên cao, ảnh hưởng đến chi phí năng lượng và lạm phát toàn cầu.
- Rủi ro địa chính trị gia tăng: Xung đột leo thang tại khu vực Trung Đông luôn tiềm ẩn nguy cơ bất ổn lớn, tác động tiêu cực đến tâm lý nhà đầu tư.
- Ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng: Chi phí vận chuyển tăng và sự chậm trễ trong giao nhận hàng hóa có thể ảnh hưởng đến các chuỗi cung ứng toàn cầu.
- Thách thức đối với kinh tế Việt Nam: Là một quốc gia nhập khẩu dầu mỏ, Việt Nam sẽ chịu tác động trực tiếp từ giá dầu tăng, ảnh hưởng đến chi phí sản xuất và đời sống người dân. Mặc dù Việt Nam không bị ảnh hưởng trực tiếp bởi các lệnh trừng phạt, nhưng sự bất ổn kinh tế toàn cầu sẽ ảnh hưởng gián tiếp đến tăng trưởng xuất khẩu và thu hút FDI.
Các nhà đầu tư cần theo dõi sát sao diễn biến tại eo biển Hormuz cũng như các động thái ngoại giao giữa Iran và Mỹ, vì bất kỳ sự leo thang nào cũng có thể gây ra biến động mạnh trên thị trường tài chính toàn cầu và Việt Nam.