Iran đã sử dụng Eo biển Hormuz, tuyến đường vận chuyển dầu mỏ và khí đốt quan trọng của thế giới, làm vũ khí chiến lược chống lại khả năng tấn công của Mỹ và Israel. Động thái này nhằm mục đích bù đắp sự thua kém về sức mạnh quân sự, dựa trên niềm tin rằng việc gây gián đoạn tại eo biển này sẽ gây ra tác động kinh tế toàn cầu nghiêm trọng, buộc các đối thủ phải cân nhắc.
Diễn biến chi tiết
Trong nhiều thập kỷ, Iran đã phát tín hiệu rằng nếu bị đẩy vào thế đối đầu, nước này sẽ hạn chế giao thông tàu thuyền qua Eo biển Hormuz. Đây là điểm thắt cổ chai chiến lược, nơi khoảng một phần năm lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên hóa lỏng toàn cầu thường xuyên đi qua. Theo các nguồn tin khu vực quen thuộc với kế hoạch của Iran, việc đóng cửa eo biển này sẽ biến tài sản kinh tế lớn nhất của vùng Vịnh thành yếu tố răn đe mạnh mẽ nhất của Tehran. Dữ liệu của Liên Hợp Quốc cho thấy, giao thông qua eo biển đã giảm 97% kể từ khi chiến tranh chống Iran bắt đầu vào ngày 28 tháng 2.
Iran từng áp dụng chiến thuật tương tự trong "Chiến tranh Tàu dầu" những năm 1980-1988 trong cuộc xung đột Iran-Iraq, khi các cuộc tấn công vào tàu thuyền biến Vùng Vịnh thành một trong những tuyến đường thủy nguy hiểm nhất, buộc Washington phải hộ tống các tàu chở dầu qua eo biển.
Tác động & Nhận định
Việc Iran đóng cửa Eo biển Hormuz sẽ có tác động tiêu cực cực lớn đến thị trường năng lượng toàn cầu, đẩy giá dầu và khí đốt lên cao đột biến, gây ra khủng hoảng kinh tế trên diện rộng. Đối với nhà đầu tư Việt Nam, điều này có thể dẫn đến:
- Giá năng lượng tăng vọt: Ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí sản xuất và tiêu dùng, gây áp lực lạm phát.
- Thị trường chứng khoán biến động mạnh: Đặc biệt là các ngành phụ thuộc vào giá năng lượng hoặc có chi phí vận chuyển cao.
- Rủi ro địa chính trị tăng cao: Gây tâm lý lo ngại, khiến dòng vốn chảy vào các tài sản an toàn hơn.
Chiến lược này của Iran cho thấy sự phụ thuộc của thế giới vào các tuyến đường vận chuyển năng lượng quan trọng, đồng thời làm nổi bật rủi ro địa chính trị liên quan đến khu vực Trung Đông.