Dù mặt bằng lãi suất huy động đã tăng đáng kể từ đầu năm, huy động vốn của hệ thống ngân hàng Việt Nam trong 6 tháng đầu năm 2026 vẫn tăng trưởng chậm hơn so với tín dụng. Cụ thể, huy động vốn tăng 5,02%, trong khi tín dụng tăng 7,41%, cho thấy sự chênh lệch đáng chú ý trong dòng tiền vào và ra khỏi hệ thống ngân hàng.
Diễn biến chi tiết
Theo Cục Thống kê - Bộ Tài chính, tính đến ngày 26/6/2026, huy động vốn của các tổ chức tín dụng tăng 5,02% so với cuối năm 2025. Con số này thấp hơn so với cùng kỳ năm trước (6,11%). Trong khi đó, tăng trưởng tín dụng của nền kinh tế đạt 7,41%, cũng thấp hơn so với cùng kỳ năm trước (8,3%). Dựa trên tổng tiền gửi cuối năm 2025 là hơn 16,5 triệu tỷ đồng, ước tính gần 830 nghìn tỷ đồng đã được người dân và doanh nghiệp gửi thêm vào hệ thống trong nửa đầu năm 2026.
Mặt bằng lãi suất huy động đã gia tăng đáng kể. Lãi suất niêm yết công khai phổ biến từ 7 – 7,5%/năm cho kỳ hạn 12 tháng. Thực tế, nhiều ngân hàng đã áp dụng mức lãi suất lên tới 8,5 – 9%/năm cho các khoản tiền gửi kỳ hạn 6-12 tháng, đôi khi kèm theo điều kiện về số tiền gửi, khách hàng mới hoặc VIP, nhưng cũng có ngân hàng không yêu cầu điều kiện gì.
Trước tình hình này, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã nhiều lần can thiệp, yêu cầu các ngân hàng ổn định lãi suất. Đặc biệt, ngày 9/4/2026, NHNN đã làm việc trực tiếp với các ngân hàng thương mại, yêu cầu giảm lãi suất tiền gửi đối với các giao dịch phát sinh mới từ 6 tháng trở lên, cũng như giảm lãi suất cho vay nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và người dân. Tiếp đó, ngày 14/5/2026, NHNN ban hành Công văn số 3972/NHNN-CSTT, yêu cầu các đơn vị kiểm tra việc thực hiện chủ trương giảm mặt bằng lãi suất.
Tác động & Nhận định
- Sự chênh lệch giữa tăng trưởng huy động và tín dụng cho thấy áp lực lên thanh khoản của hệ thống ngân hàng, có thể khiến các ngân hàng tiếp tục cạnh tranh về lãi suất để thu hút tiền gửi. Điều này đi ngược lại với nỗ lực của NHNN trong việc ổn định và giảm mặt bằng lãi suất chung.
- Việc NHNN liên tục yêu cầu giảm lãi suất nhằm hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, nhưng thực tế lãi suất huy động vẫn cao cho thấy thách thức trong việc điều hành chính sách tiền tệ để vừa đảm bảo thanh khoản, vừa giảm chi phí vốn cho doanh nghiệp.
- Nhà đầu tư cần theo dõi sát các động thái của NHNN và diễn biến lãi suất, vì điều này ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí vốn của doanh nghiệp và lợi suất đầu tư vào các kênh tài chính khác.