Hợp đồng tương lai vĩnh cửu (perpetual futures), hay còn gọi là perps, đang ngày càng trở nên phổ biến trên thị trường tiền mã hóa, đặc biệt thu hút các nhà đầu tư cá nhân tại Mỹ. Tuy nhiên, sản phẩm này được đánh giá là cực kỳ rủi ro, với thống kê cho thấy 97% nhà đầu tư có thể thua lỗ khi giao dịch perps, khiến chúng được mệnh danh là “sản phẩm nguy hiểm nhất giới tiền số”.
Diễn biến chi tiết
Khái niệm về hợp đồng vĩnh cửu được học giả Robert Shiller đề xuất vào đầu những năm 1990 và được BitMex phổ biến rộng rãi trong giao dịch tiền điện tử từ năm 2016. Khác với hợp đồng tương lai truyền thống có ngày đáo hạn cố định, perps cho phép nhà đầu tư giữ vị thế trong thời gian dài, miễn là duy trì đủ ký quỹ. Điểm hấp dẫn chính là đòn bẩy tài chính cực cao, thường từ 50 lần đến hơn 100 lần. Điều này có nghĩa, chỉ với 1.000 USD vốn tự có, nhà đầu tư có thể kiểm soát một lượng Bitcoin trị giá tới 100.000 USD.
Tác động & Nhận định
Đòn bẩy cao mang lại tiềm năng lợi nhuận lớn nhưng cũng đi kèm rủi ro cực kỳ cao. Chỉ cần giá tài sản biến động khoảng 1% theo hướng bất lợi, nhà đầu tư sẽ bị cháy tài khoản và buộc phải đóng vị thế. Ngoài rủi ro biến động giá, nhà đầu tư còn phải chịu phí tài trợ định kỳ giữa bên mua và bên bán, nhằm giữ giá hợp đồng sát với giá giao ngay. Khoản phí này có thể tăng cao trong các giai đoạn thị trường biến động mạnh, làm giảm đáng kể lợi nhuận hoặc đẩy nhanh quá trình thanh lý tài khoản.
- Rủi ro thanh lý dây chuyền: Khi thị trường có biến động lớn, nhiều tài khoản bị thanh lý cùng lúc có thể gây ra hiệu ứng domino, đẩy giá xuống sâu hơn và kích hoạt thêm các lệnh thanh lý khác, tạo thành một vòng xoáy tiêu cực.
- Phí tài trợ biến động: Phí tài trợ (funding rate) có thể thay đổi liên tục, đặc biệt khi thị trường có độ lệch lớn giữa bên mua và bên bán, ảnh hưởng đáng kể đến chi phí nắm giữ vị thế.
Các nhà đầu tư cần hết sức thận trọng khi tham gia vào các sản phẩm đòn bẩy cao như hợp đồng tương lai vĩnh cửu, đặc biệt trên thị trường tiền mã hóa vốn có tính biến động mạnh.