Tính đến ngày 23/10, cả nước còn hơn 2,5 triệu doanh nghiệp, hộ kinh doanh ngừng hoạt động hoặc bỏ địa chỉ đăng ký nhưng chưa hoàn tất đóng mã số thuế. Theo Bộ Tài chính, con số này bao gồm khoảng 643.000 trường hợp ở trạng thái ngừng hoạt động chưa đóng mã số thuế (trạng thái 03) và gần 1,88 triệu đơn vị không hoạt động tại địa chỉ đăng ký (trạng thái 06).
Vì sao hàng triệu mã số thuế bị tồn đọng?
Theo số liệu từ Bộ Tài chính, từ đầu năm ngành thuế đã đóng mã số thuế cho 777.835 trường hợp, tuy nhiên lượng phát sinh không hoạt động tại địa chỉ đăng ký vẫn vượt tốc độ xử lý do vướng mắc quy trình rút lui khỏi thị trường. Những nguyên nhân chủ yếu gồm:
- Gánh nặng chi phí và thủ tục: Một doanh nghiệp bỏ địa chỉ 10 năm muốn đóng mã số thuế phải nộp lại khoảng 40 tờ khai VAT và 10 hồ sơ quyết toán thuế TNDN, chịu tổng chi phí ước tính khoảng 55 triệu đồng (tiền phạt nộp chậm hồ sơ, lệ phí môn bài và tiền chậm nộp).
- Khó khăn từ nội tại doanh nghiệp: Nhiều chủ đơn vị tự ý bỏ địa chỉ, cắt giảm bộ máy, không còn kế toán, con dấu hay chứng từ sổ sách để hoàn tất hồ sơ giải thể.
- Hạn chế dữ liệu quản lý: Dữ liệu chưa đồng bộ giữa cơ quan thuế, đăng ký kinh doanh và cơ sở dữ liệu dân cư; hồ sơ gốc thất lạc và tình trạng doanh nghiệp "ma", mua bán hóa đơn phức tạp.
Nhằm khắc phục, Bộ Tài chính đang đề xuất miễn một số tờ khai không phát sinh, giảm phạt chậm nộp hồ sơ và xem xét đóng mã số thuế sau 30 ngày công khai thông tin với đơn vị ngừng hoạt động từ 10 năm trở lên không nợ thuế.
Tác động tới nhà đầu tư
- Minh bạch hóa môi trường kinh doanh: Chiến dịch làm sạch dữ liệu giúp loại bỏ các doanh nghiệp "ma", giảm rủi ro lừa đảo, rủi ro hóa đơn bất hợp pháp cho các doanh nghiệp đang hoạt động minh bạch trên thị trường.
- Chuẩn bị cho đánh giá quốc tế: Động thái này hướng tới đợt rà soát của Liên minh châu Âu (EU) vào quý II/2028 về tính minh bạch thuế, giúp bảo vệ uy tín đầu tư của Việt Nam trên trường quốc tế.
- Rủi ro đối tác: Nhà đầu tư và doanh nghiệp cần chú trọng rà soát kỹ tính pháp lý, trạng thái mã số thuế của đối tác cung cấp dịch vụ, nhà phân phối để tránh phát sinh chi phí hoặc rủi ro pháp lý liên quan đến thuế.