Từng được định giá lên tới hàng tỷ đồng mỗi centimet trong cơn sốt ảo, lan đột biến (lan var) hiện rơi vào tình trạng đóng băng hoàn toàn. Nhiều hộ kinh doanh và nhà đầu tư cá nhân tại các vùng chuyên canh hoa đối mặt với những khoản lỗ nặng nề do không kịp rút lui khỏi thị trường.
Cú sốc từ cơn sốt ảo
Tại thôn Trung Thần (xã Đồng Hỷ, Thái Nguyên), nơi có khoảng 130 hộ dân sản xuất hoa lan, giai đoạn 2020 - 2021 đã chứng kiến làn sóng đổ tiền ồ ạt vào các dòng lan như 5 cánh trắng Phú Thọ, Hiển Oanh, Hồng Yên Thủy. Đòn bẩy tâm lý cùng tình trạng đầu cơ đẩy giá đã khiến không ít người dân dốc toàn bộ vốn tích góp để đầu tư:
- Nhiều hộ chi hàng trăm triệu đồng chỉ để làm giàn che chuyên dụng phục vụ việc ươm trồng.
- Một số cá nhân đổ dồn hàng tỷ đồng với kỳ vọng lướt sóng ngắn hạn trong 1-2 năm.
- Tuy nhiên, cơn sốt nhanh chóng hạ nhiệt và thị trường mất thanh khoản gần như tuyệt đối, khiến nhiều người ghi nhận mức thiệt hại từ vài trăm triệu đến hơn 2 tỷ đồng mỗi hộ.
Bài học quản trị rủi ro đầu cơ
Sự sụp đổ của trào lưu lan var là minh chứng điển hình cho mô hình bong bóng tài sản hình thành từ hành vi thao túng tâm lý và đầu cơ không dựa trên giá trị thặng dư thực tế.
- Rủi ro thanh khoản: Khi dòng tiền đầu cơ rút lui, các tài sản bị thổi phồng giá trị sẽ rơi vào cảnh mất hoàn toàn sức mua.
- Bài học cho nhà đầu tư: Cần cảnh giác trước các hiện tượng tài sản tăng giá phi lý không đi kèm dòng tiền hoặc giá trị ứng dụng thực, tránh tâm lý sợ bỏ lỡ (FOMO) dẫn đến thất thoát vốn lớn.