Hà Nội và TPHCM, hai đô thị đầu tàu kinh tế của Việt Nam, đang đối mặt với áp lực rất lớn trong việc đầu tư phát triển hạ tầng, giao thông, hệ thống chống ngập, xử lý chất thải và đảm bảo an sinh xã hội. Đây là nhận định của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn tại phiên thảo luận về dự án Luật Ngân sách Nhà nước (hợp nhất) và định hướng sửa đổi một số luật quan trọng.
Diễn biến chi tiết
Tại phiên họp sáng 19/8, Quốc hội đã thảo luận về dự án Luật Ngân sách Nhà nước (hợp nhất), việc tích hợp các chương trình mục tiêu quốc gia và định hướng sửa đổi các luật như Luật Đất đai năm 2024, Luật Nhà ở năm 2023 và Luật Kinh doanh bất động sản. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, dù Luật Ngân sách Nhà nước và Luật Đầu tư công mới được sửa đổi, nhưng yêu cầu tăng trưởng cao và mô hình chính quyền địa phương hai cấp đòi hỏi phải đổi mới mạnh mẽ hơn trong phương thức quản lý, phân bổ và sử dụng nguồn lực.
Một trong những vấn đề cần khắc phục là mô hình lập ngân sách và kế hoạch còn nhiều tầng nấc, quy trình kéo dài, làm giảm tính chủ động của chính quyền địa phương. Bên cạnh đó, những rào cản giữa chi thường xuyên và chi đầu tư gây khó khăn cho nhiều cơ quan, địa phương khi không thể sử dụng kinh phí thường xuyên cho việc sửa chữa, nâng cấp nhỏ tài sản công hoặc chuẩn bị dự án đầu tư. Chủ tịch Quốc hội đề xuất cần linh hoạt hơn trong phân định hai loại chi này dựa trên bản chất và mục tiêu của nhiệm vụ chi, thay vì áp dụng máy móc theo nguồn vốn. Vốn đầu tư nên tập trung cho các dự án lớn, tạo năng lực mới, còn chi thường xuyên có thể phục vụ duy trì, sửa chữa, nâng cấp và nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản hiện có.
Tác động & Nhận định
Những định hướng thay đổi trong quản lý ngân sách và đầu tư công có thể mang lại những tác động tích cực đáng kể:
- Nâng cao hiệu quả sử dụng vốn: Việc linh hoạt hơn trong phân định chi thường xuyên và chi đầu tư sẽ giúp các địa phương sử dụng nguồn lực hiệu quả hơn, tránh lãng phí và đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án nhỏ cũng như công tác duy tu, bảo dưỡng.
- Thúc đẩy phát triển hạ tầng đô thị: Với áp lực lớn về hạ tầng tại Hà Nội và TPHCM, việc cải cách ngân sách có thể giúp giải quyết các nút thắt về vốn, đẩy mạnh đầu tư vào giao thông, chống ngập và các công trình an sinh xã hội, qua đó hỗ trợ tăng trưởng kinh tế bền vững cho hai đầu tàu kinh tế này.
- Cải thiện môi trường đầu tư: Một cơ chế ngân sách linh hoạt, hiệu quả hơn sẽ góp phần tạo dựng môi trường đầu tư công minh bạch và hấp dẫn hơn, thu hút thêm nguồn lực từ khu vực tư nhân vào các dự án phát triển đô thị.
Những thay đổi này, nếu được triển khai hiệu quả, sẽ là động lực quan trọng cho sự phát triển của các đô thị lớn và nền kinh tế Việt Nam nói chung, đặc biệt trong bối cảnh tăng trưởng và đô thị hóa nhanh chóng.