Hà Nội đang lên kế hoạch nghiên cứu các cơ chế đặc thù nhằm hỗ trợ hai xã thí điểm mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa". Các cơ chế này sẽ tập trung vào tái định cư, giải phóng mặt bằng, chỉnh trang đô thị và tăng cường tính chủ động tài chính, tự chủ trong việc huy động nguồn lực cho các địa phương này.
Diễn biến chi tiết
Ngày 22/7, UBND thành phố Hà Nội đã ban hành Kế hoạch số 289, chính thức triển khai Đề án thí điểm mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa". Kế hoạch nhấn mạnh yêu cầu nghiên cứu cơ chế hỗ trợ riêng về ngân sách, nhân lực, đào tạo, chuyên gia và nền tảng dữ liệu nhằm đảm bảo các tiêu chí của mô hình được thực hiện hiệu quả. Mục tiêu là tạo điều kiện để các xã thí điểm như Phúc Thịnh có khả năng tự chủ và huy động nguồn lực tốt hơn.
Thành phố cũng đặt ra nhiệm vụ đa dạng hóa nguồn lực bằng cách kết hợp ngân sách nhà nước với các nguồn lực xã hội hóa, khuyến khích sự tham gia của doanh nghiệp và cộng đồng. Đồng thời, Hà Nội sẽ lồng ghép các chương trình, đề án, dự án hiện có để tránh trùng lặp và nâng cao hiệu quả đầu tư.
Một trọng tâm khác là hoàn thiện thể chế pháp lý, vì đây là mô hình thí điểm chưa có tiền lệ. Thành phố sẽ rà soát, bổ sung và xây dựng các cơ chế, chính sách phù hợp với đặc thù cấp xã, phường, đảm bảo tuân thủ quy định hiện hành nhưng vẫn tạo không gian linh hoạt cho đổi mới. Đặc biệt, trên cơ sở Luật Thủ đô năm 2026, Hà Nội sẽ nghiên cứu các cơ chế đặc thù liên quan đến tái định cư, giải phóng mặt bằng và chỉnh trang khu dân cư nhỏ lẻ.
Tác động & Nhận định
Việc nghiên cứu và áp dụng cơ chế đặc thù cho các xã thí điểm có thể mang lại những tác động tích cực trong dài hạn đối với quy hoạch đô thị và quản lý đất đai tại Hà Nội. Nếu thành công, mô hình này có thể:
- Thúc đẩy phát triển hạ tầng: Các cơ chế đặc thù về giải phóng mặt bằng và tái định cư có thể giúp đẩy nhanh tiến độ các dự án hạ tầng, cải thiện bộ mặt đô thị.
- Tăng tính tự chủ cho địa phương: Việc để lại nguồn thu và tăng khả năng huy động vốn sẽ giúp các xã, phường chủ động hơn trong phát triển kinh tế – xã hội.
- Tạo tiền lệ cho chính sách tương lai: Mô hình thí điểm này có thể là cơ sở để nhân rộng các chính sách quản lý và phát triển đô thị hiệu quả hơn cho toàn thành phố và các địa phương khác.
Tuy nhiên, thành công của mô hình sẽ phụ thuộc lớn vào khả năng xây dựng khuôn khổ pháp lý linh hoạt và sự phối hợp hiệu quả giữa các cấp chính quyền và cộng đồng.