Một báo cáo do Mạng lưới Tư pháp Thuế (Tax Justice Network) và Mạng lưới Công lý Thuế Toàn cầu (Global Alliance for Tax Justice) thực hiện, theo yêu cầu của Liên Hợp Quốc, đã chỉ ra rằng giới siêu giàu trên toàn cầu đang né tránh số tiền thuế khổng lồ lên tới 3.550 tỉ USD mỗi năm. Con số này tương đương với hơn 3% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) toàn cầu, cho thấy quy mô đáng báo động của vấn đề trốn thuế ở tầng lớp tinh hoa.
Diễn biến chi tiết
Nghiên cứu này là một phần của Báo cáo Tình trạng Công lý Thuế năm 2024, được công bố trong bối cảnh các cuộc thảo luận của Liên Hợp Quốc về hợp tác thuế quốc tế đang diễn ra tại New York. Báo cáo nhấn mạnh rằng, việc giới siêu giàu sử dụng các thiên đường thuế, sơ hở pháp lý và các cấu trúc tài chính phức tạp đã cho phép họ che giấu tài sản và thu nhập, tránh nghĩa vụ nộp thuế đáng lẽ phải đóng góp vào ngân sách công.
Kết quả là, các chính phủ trên thế giới bị thất thu một lượng lớn nguồn lực, gây áp lực lên các dịch vụ công cộng và gia tăng gánh nặng thuế cho người dân và doanh nghiệp vừa và nhỏ. Báo cáo kêu gọi các nhà lập pháp cần có hành động mạnh mẽ hơn để bịt các lỗ hổng, tăng cường minh bạch tài chính và đảm bảo công bằng trong hệ thống thuế toàn cầu.
Tác động & Nhận định
Việc né thuế ở quy mô lớn này có những tác động nghiêm trọng đến nền kinh tế toàn cầu và từng quốc gia, bao gồm cả Việt Nam:
- Thất thu ngân sách: Các chính phủ mất đi nguồn thu quan trọng để đầu tư vào hạ tầng, giáo dục, y tế và các chương vụ an sinh xã hội, kìm hãm sự phát triển.
- Bất bình đẳng: Vấn đề này làm gia tăng khoảng cách giàu nghèo, tạo ra sự bất mãn trong xã hội khi người giàu có thể tránh né nghĩa vụ trong khi người dân bình thường phải gánh chịu toàn bộ.
- Áp lực lên hệ thống thuế: Các nước có thể phải tăng thuế đối với các tầng lớp khác hoặc cắt giảm chi tiêu công để bù đắp cho sự thiếu hụt.
Tình trạng này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc cải cách hệ thống thuế quốc tế, hướng tới một cơ chế minh bạch và công bằng hơn. Đối với Việt Nam, đây là lời nhắc nhở về tầm quan trọng của việc kiểm soát dòng vốn, tăng cường năng lực giám sát tài chính và hợp tác quốc tế để chống lại tình trạng trốn thuế xuyên biên giới, đảm bảo nguồn thu bền vững cho đất nước.