Việc giao vốn nhưng không trao quyền kinh doanh đang tạo ra một nghịch lý lớn, kìm hãm sự phát triển của các doanh nghiệp nhà nước (DNNN) trong tiến trình tái cơ cấu. Các quy định quản lý hiện hành bị cho là đang bó buộc hoạt động của doanh nghiệp, khiến họ khó lòng tăng trưởng và đổi mới.
Diễn biến chi tiết
Tại một hội thảo gần đây do Báo Tiền Phong tổ chức, đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã thẳng thắn chỉ ra thực trạng này. Ông Nguyễn Ngọc Anh, đại diện Vụ Kế hoạch, Tài chính và Quản lý doanh nghiệp, Bộ Công Thương, chia sẻ rằng Bộ từng quản lý hàng trăm doanh nghiệp nhưng hiện chỉ còn thực hiện quyền đại diện chủ sở hữu tại 7 doanh nghiệp, trong đó 5 DNNN nắm giữ trên 50% vốn điều lệ. Năm 2025, Bộ Công Thương đã phối hợp với SCIC chuyển giao phần vốn nhà nước tại 5 doanh nghiệp với tổng giá trị hơn 1.900 tỷ đồng.
Tuy nhiên, quá trình này vẫn đối mặt với nhiều rào cản về thể chế. Điểm nghẽn lớn nhất là yêu cầu phải hoàn tất xử lý tài chính và phê duyệt phương án sử dụng đất trước khi cổ phần hóa (CPH). Đơn cử là Tổng Công ty Giấy Việt Nam, dù đã triển khai CPH từ năm 2015 nhưng đến nay vẫn chưa hoàn tất do vướng mắc liên quan Dự án bột giấy Phương Nam và các vấn đề tài chính tồn đọng. Ngoài ra, việc xây dựng và phê duyệt phương án sử dụng đất còn thiếu sự phối hợp giữa doanh nghiệp, cơ quan đại diện chủ sở hữu và chính quyền địa phương.
Tác động & Nhận định
Những vướng mắc trên cho thấy sự cần thiết phải rà soát và điều chỉnh chính sách, thể chế liên quan đến quản lý và tái cơ cấu DNNN. Nếu không có những thay đổi kịp thời, các doanh nghiệp này sẽ tiếp tục gặp khó khăn trong việc phát huy hết tiềm năng, ảnh hưởng đến hiệu quả đầu tư công và sự phát triển chung của nền kinh tế. Điều này tác động tiêu cực đến nhà đầu tư quan tâm đến cổ phiếu của các DNNN đang trong diện tái cơ cấu hoặc có kế hoạch cổ phần hóa.