Tình trạng cho vay "sân sau", sở hữu chéo và lợi ích nhóm trong hệ thống ngân hàng là bài toán nhức nhối kéo dài hàng chục năm qua. Các chuyên gia tài chính cho rằng, các quy định siết room tín dụng hay tỷ lệ sở hữu hiện nay chỉ là bề nổi, cần truy tận cùng chủ sở hữu thực chất để giải quyết rủi ro mang tính hệ thống này.
Thủ thuật tạo lập "hệ sinh thái" phức tạp
Theo chuyên gia tài chính - ngân hàng TS. Nguyễn Trí Hiếu, việc xử lý triệt để gặp nhiều rào cản do các nhóm lợi ích luôn xây dựng mạng lưới quyền lực tinh vi.
- Chi phối hội đồng quản trị: Nhóm cổ đông lớn tìm cách kiểm soát tỷ lệ chi phối trong ban lãnh đạo nhà băng, qua đó trực tiếp can thiệp chính sách cấp tín dụng cho tập đoàn liên kết, đặc biệt trong lĩnh vực bất động sản.
- Che giấu danh tính người thụ hưởng: Nhiều đối tượng sử dụng người đứng tên hộ trên hồ sơ pháp lý, khiến việc nhận diện mối quan hệ liên quan thông qua giấy tờ hành chính trở nên rất khó khăn.
Tác động & Nhận định
Việc dòng vốn tín dụng bị bẻ lái về các doanh nghiệp sân sau làm gia tăng nguy cơ nợ xấu và méo mó tính thanh khoản toàn hệ thống tài chính.
- Đối với cơ quan quản lý: Cần siết chặt chế tài xử phạt, ứng dụng công nghệ giám sát dòng tiền và dữ liệu lớn để bóc tách chủ thể nắm quyền kiểm soát thực sự.
- Đối với nhà đầu tư: Cần cẩn trọng khi định giá các cổ phiếu ngân hàng có dấu hiệu tập trung tín dụng lớn vào một số ít tập đoàn bất động sản liên kết, ưu tiên các ngân hàng có cơ cấu cổ đông minh bạch và quản trị rủi ro chuẩn mực Basel.