Từng là ngành hàng xuất khẩu chủ lực mang về gần 1,3 tỷ USD mỗi năm, thanh long Việt Nam hiện rơi vào cảnh rớt giá nghiêm trọng, có thời điểm chỉ còn 1.000 - 3.000 đồng/kg. Nguyên nhân cốt lõi bắt nguồn từ việc thị trường tiêu thụ lớn nhất là Trung Quốc đã gia tăng mạnh diện tích tự trồng trọt.
Diễn biến và áp lực cạnh tranh
Thanh long từng giữ vị thế độc tôn và đóng góp lớn vào kim ngạch xuất khẩu rau quả của Việt Nam. Tuy nhiên, thời gian gần đây, giá bán tại vườn liên tục lao dốc do:
- Trung Quốc mở rộng diện tích: Thị trường tiêu thụ hơn 80% sản lượng thanh long của Việt Nam đã phát triển công nghệ trồng thành công trên quy mô lớn, kéo giảm đáng kể nhu cầu nhập khẩu.
- Chất lượng và tiêu chuẩn: Xuất khẩu tiểu ngạch gặp khó khăn khi các rào cản kỹ thuật và tiêu chuẩn an toàn thực phẩm ngày càng siết chặt.
Tác động & Nhận định
Diễn biến này cho thấy rủi ro phụ thuộc lớn vào một thị trường đơn lẻ của nông sản Việt Nam. Đối với nhà đầu tư và các doanh nghiệp nông nghiệp:
- Tái cơ cấu chuỗi giá trị: Cần chuyển dịch từ xuất khẩu thô sang chế biến sâu để gia tăng giá trị sản phẩm thay vì bán quả tươi.
- Đa dạng hóa thị trường: Mở rộng sang các thị trường khó tính như Mỹ, EU, Nhật Bản thông qua đáp ứng tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP.
- Áp lực lên biên lợi nhuận: Các doanh nghiệp kinh doanh xuất khẩu nông sản thuần túy chưa có công nghệ bảo quản và chế biến sâu sẽ đối mặt biên lợi nhuận sụt giảm mạnh.