Sầu riêng Việt Nam đang đối mặt với giai đoạn điều chỉnh khi giá bán giảm cả trong nước lẫn tại thị trường Trung Quốc, sau nhiều năm liên tục lập kỷ lục xuất khẩu. Hiệp hội Rau quả Việt Nam nhận định đây không phải biến động nhất thời mà là hệ quả của việc nguồn cung tăng nhanh, cạnh tranh gay gắt và Trung Quốc siết chặt yêu cầu chất lượng.
Diễn biến chi tiết
Chỉ hai năm trước, sầu riêng được coi là "ngôi sao" của ngành rau quả Việt Nam, với giá liên tục lập đỉnh sau khi Nghị định thư xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc được ký kết. Lợi nhuận hấp dẫn đã thúc đẩy nhiều địa phương mở rộng diện tích trồng, thậm chí chuyển đổi từ cà phê, hồ tiêu sang sầu riêng.
Tuy nhiên, bức tranh thị trường đã thay đổi đáng kể trong năm nay. Tại nhiều vùng trồng trọng điểm ở Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long, giá thu mua đã giảm mạnh so với cùng kỳ năm trước. Nhiều nhà vườn phải bán dưới kỳ vọng, trong khi doanh nghiệp xuất khẩu cũng gặp khó khăn trong việc ký hợp đồng với đối tác Trung Quốc.
Theo Cục Hải quan, giá bán lẻ sầu riêng Monthong của Việt Nam và Thái Lan tại Trung Quốc hiện phổ biến 40-60 Nhân dân tệ/kg (khoảng 145.000-218.000 đồng/kg), thấp hơn đáng kể so với mức 70-90 Nhân dân tệ/kg (khoảng 254.000-327.000 đồng/kg) cùng kỳ năm ngoái. Tại các chợ đầu mối, mức giảm còn rõ rệt hơn: giá bán buôn sầu riêng Monthong loại A của Việt Nam từ khoảng 73 Nhân dân tệ/kg (khoảng 265.000 đồng/kg) vào tháng 4 đã giảm xuống chỉ còn 26 Nhân dân tệ/kg (khoảng 94.000 đồng/kg) vào tháng 6, tương đương mức giảm gần 65%.
Tác động & Nhận định
Diễn biến giảm giá sầu riêng cho thấy sự biến động mạnh của thị trường nông sản khi cung vượt cầu và các yếu tố kiểm soát chất lượng từ thị trường nhập khẩu trở nên nghiêm ngặt hơn. Điều này đặt ra thách thức lớn cho nông dân và doanh nghiệp xuất khẩu sầu riêng Việt Nam, yêu cầu tái cơ cấu sản xuất, nâng cao chất lượng và đa dạng hóa thị trường để giảm thiểu rủi ro.
- Rủi ro cho nông dân: Nhiều hộ gia đình đã đầu tư lớn vào sầu riêng có thể đối mặt với thua lỗ. Cần có chính sách hỗ trợ và định hướng lại sản xuất.
- Cạnh tranh gay gắt: Không chỉ từ Thái Lan mà còn từ các quốc gia khác, đòi hỏi sầu riêng Việt Nam phải nâng cao năng lực cạnh tranh.
- Yêu cầu chất lượng: Trung Quốc ngày càng siết chặt tiêu chuẩn nhập khẩu, buộc các nhà vườn và doanh nghiệp phải tuân thủ nghiêm ngặt hơn về quy trình canh tác và đóng gói.