Ngành xuất khẩu gạo của Việt Nam đang đối mặt với thử thách lớn khi Philippines - thị trường tiêu thụ lớn nhất chiếm gần 45% tổng kim ngạch - vừa khởi xướng điều tra áp dụng biện pháp tự vệ đối với gạo nhập khẩu. Diễn biến này đặt ra bài toán khó về đầu ra cho các doanh nghiệp xuất khẩu trong bối cảnh giá gạo thế giới đang có xu hướng hạ nhiệt.
Thực trạng xuất khẩu gạo 7 tháng đầu năm
Theo số liệu từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trong 7 tháng đầu năm, Việt Nam đã xuất khẩu khoảng 5,5 triệu tấn gạo, thu về 2,64 tỷ USD. Mặc dù lượng xuất khẩu tăng nhẹ 0,5%, nhưng kim ngạch lại giảm 6,7% so với cùng kỳ năm trước do giá xuất khẩu bình quân sụt giảm 7,1%, đạt khoảng 476,6 USD/tấn.
Trong cơ cấu thị trường, Philippines tiếp tục giữ vị trí số một với tỷ trọng 44,7%, tiếp theo là Trung Quốc với 19,1% và Ghana với 9,6%. Điểm sáng ghi nhận là xuất khẩu sang Trung Quốc đã tăng gấp 2 lần, phần nào bù đắp cho sự chững lại ở các thị trường khác.
Rủi ro từ thị trường Philippines và tác động
Bộ Nông nghiệp Philippines đã quyết định khởi xướng điều tra sơ bộ về biện pháp tự vệ toàn cầu đối với các sản phẩm thóc, gạo lứt, gạo xay xát và gạo tấm, dựa trên giai đoạn xem xét từ năm 2020 đến tháng 8/2025. Nguyên nhân được đưa ra là do lượng gạo nhập khẩu tăng mạnh, gây sức ép lên sản xuất trong nước.
- Áp lực cạnh tranh và biên lợi nhuận: Việc áp thuế tự vệ (nếu có) sẽ làm giảm sức cạnh tranh của gạo Việt Nam tại thị trường trọng điểm này.
- Đa dạng hóa thị trường: Các doanh nghiệp buộc phải đẩy mạnh tìm kiếm, mở rộng sang các thị trường thay thế để giảm bớt sự phụ thuộc.
Nhận định cho nhà đầu tư
Đối với nhà đầu tư quan tâm đến nhóm cổ phiếu ngành gạo và nông nghiệp, động thái mới từ Philippines là rủi ro vĩ mô cần được theo dõi sát sao. Biên lợi nhuận của các doanh nghiệp xuất khẩu gạo lớn có thể bị thu hẹp trong ngắn hạn nếu rào cản thương mại chính thức được dựng lên, đòi hỏi chiến lược quản trị chi phí và linh hoạt trong điều tiết thị trường tiêu thụ.