Trong 9 tháng đầu năm, Việt Nam thu về hơn 3,45 tỷ USD từ xuất khẩu sầu riêng, tăng 25% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, thị trường Trung Quốc chiếm tới gần 96% kim ngạch, khiến ngành hàng nông sản này gần như không có kênh tiêu thụ thay thế tương đương. Thông tin được tổng hợp từ số liệu sơ bộ của Cục Hải quan do báo VnExpress ghi nhận.
Cơ cấu thị trường xuất khẩu sầu riêng hiện nay ra sao?
Theo số liệu hải quan, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng sang Trung Quốc đại lục đạt gần 3,3 tỷ USD, tăng 27,6% so với cùng kỳ và chiếm gần 96% tổng kim ngạch (cao hơn mức 93,6% của cùng kỳ năm ngoái). Các thị trường khác có khoảng cách rất xa:
- Papua New Guinea: Đạt 37,68 triệu USD.
- Hong Kong: Đạt 36,7 triệu USD.
- Mỹ: Đạt gần 20,5 triệu USD.
Ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, nhận định Trung Quốc là thị trường đặc biệt quan trọng nhờ văn hóa tiêu thụ sầu riêng tươi, trong khi các nước phát triển như Mỹ, EU, Nhật Bản chỉ chủ yếu nhập khẩu hàng đông lạnh hoặc chế biến sâu. Ông Nguyên dự báo xuất khẩu sầu riêng cả năm có thể đạt 4,5-4,7 tỷ USD, tăng khoảng 20% so với năm trước.
Tác động tới nhà đầu tư
Sự phụ thuộc quá lớn vào một thị trường duy nhất mang lại cơ hội mở rộng doanh thu ngắn hạn nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro hệ thống lớn đối với chuỗi giá trị nông nghiệp:
- Rủi ro rào cản kỹ thuật: Xuất khẩu dễ bị tổn thương nếu phía Trung Quốc siết chặt kiểm soát dư lượng chất bảo vệ thực vật, kim loại nặng Cadimi hoặc truy xuất mã số vùng trồng.
- Áp lực tồn kho và định giá: Do sầu riêng tươi khó bảo quản dài ngày, việc chậm trễ thông quan có thể gây ùn ứ tại các vựa miền Tây và Tây Nguyên, ép giá thu mua xuống thấp.
- Cơ hội đầu tư dài hạn: Nhu cầu cấp thiết về đầu tư hạ tầng chuỗi cung ứng lạnh, kho bảo quản và nhà máy chế biến sâu (bột, tách múi đông lạnh) nhằm tận dụng các hiệp định thương mại như RCEP và EVFTA.